Diaconescu, Marius (szerk.): Mediaevalia Transilvanica 1998 (2. évfolyam, 2. szám)
Fontes
Rudolphi Bzensky - ‘Relatio de Ecclesia Transylvana’ 321 providebat; solemnitates annuas, quibus magnificus splendor non deerat, expensis adiuvabat. Hic ne plures Catholica fides pateretur adversarios, effecit missionarius S.J. ut acceptati a Coronensi Civitate Magistri Calviniani, qui nobilem Hungaricam luventutem Titulo discendae cum Latina, Germanicae Linguae huc alliciebant, eliminarentur; nec ulli posthac (utpote Civitati Luthe ricae ob Calvinismum, quem instillabant praeiudiciosi) / [70f admiterentur. Praeterea effecit dum unio Nationis Valachae cum Romana Ecclesia fervebat, ut Scismaticorum Graecorum exercitium a Calogeris administratum, atque dimidio iam anno subdole223 intra Civitatem continuatum, per Statum tam Ecclesiasticum, quam politicum inhiberetur, atque in suburbio tantum Valachico (iure veteri) continuaretur. Sed neque in eo suburbio scismaticum iam vigeret exercitium - (Licet Graecus Ritus, propter vetera Templi iura, ibi continuo sit permittendus) nisi Graeci Scismatici Romanos gravissime perosi, et adhuc per pecuniam potentes, Valachorum unionem cum Romana Ecclesia hic loci impedirent, et suam esse veterem, orthodoxam, nostram vero Papisticam, novatamque Fidem coram plebem nuncuparent. Hunc autem errorem plebi evellere fas erit, si Missionarius valachicae Linguae ganarus, vel doctior ex unitis Valachis Praesbyter, Coronam incoluerit. - Quoniam autem non soli Civitati, verum et omni viciniae opera spiritualis est impendenda, qualis est Burzia, (Luthericum territorium appertinens Coronam) sita in planitie amoenissima, ab oppidis, pagis, fertilique rure celebris, tredecim Parochialibus Templis conspicua (quae horreum Cereris olim dicebatur) necessario cooperarii S.J. debebunt, qui ex proventibus te Ioniarum (plura enim ad ostia vicinae Valachiae et Moldáviáé Caesar numerat) constanter ali possent; sicut et ex Hétfalu (Septem pagis) potest ex fundatione praefati Templi et Monasterii, nunc Magazini vicem supplentis; nisi interea temporis, fundator aliquis, aut specialis Benefactor obveniat. Certe Coronenses et Burtzenses, Lutherani, Papistas antea exosi, nunc dubiis Fidei pleni sunt, et passim Catholicam fidem esse salvificam (quod illis renuunt edicere ministelli) cognuscunt, ut plurimum a bonis militibus Catholicis illuminati, omnia enim fidei dubia in modum ioci cum Caesareis militibus (quos per suas haereticas domos in Stativis, seu aestivis, seu hybernis continuos habent hospites) conferre et examinare amant. - Imo plebs rustica ministellorum suorum mendaciis delusam se animadvertens, Jesuitas antehac224 vel a nomine odiosissimos, nunc honorat, auscultat, eorumque conversationem aestimat, / [70]' ne dicam administrationem Divinam Catholicorum suae Lutheranorum ita praefert, ut optet per Caesareum edictum in Sua Templa inferri Ritum Catholicum, atque per Curatos Catholice Caelibes, non Lutherice uxoratos, prolibusque225 educandis ac ditandis intentos, administrari. - Haec de Burtzia. -Quantum autem Majestatis Caesareae intersit lucrari - (tum spirituali, tum Politico conatu) orientales animos, ipsa currentium 25. annorum foederati cum Tureis armistitii velocitas nos praemonet; decernentibus enim 25. annis, nulla ad 223 Liniuţa de unire între cuvintele sub şi dole este trasată de către Kemény. 224 Liniuţa de unire între cuvintele ante şi hac este trasată de către Kemény. 225 Liniuţa de unire între proli şi busque este trasată de către Kemény.
