Szaniszló Ferenc: Doctrina religionis christiano-catholicae quam in usum academicae juventutis. Tomus 1. Partem generalem complectens (Pestini, 1836) - 23.298
5 nefactoris, Dei optimi, amorem excitare debuerunt ? — Ab ignorantia vero quis religionis originem deducat, quando quidem constat: religionem quoad Dei agnitionem et cultum longe magis floruisse apud gentes cultas , quam apud incultas et barbaras. — Si vero quis religionem inter homines educatione inductam et propagatam esse contendat, probandum eidem restat: quomodo illi, qui omnium primi hanc educationem induxerunt, quin ipsi in religione educati fuerint, item quomodo etiam illae gentes, apud quas nulla educatio locum habebat, ad religionem devenerint % Errant etiam illi, qui religionis originem a commentis Poetarum et Philosophorum, vel a fraude sacrificulorum, ab artibus Legislatorum et Principum repetere volunt. Nam religio apud tales quoque gentes reperta fuit, quae nullum Philosophum vel Poetam habuerunt. Dein merito quaeritur: unde ipsi Philosophi ac Poetae; unde Sacrificuli et Legislatores, qui religionem , uti praetenditur, induxissent, religionis notionem hauserint l Et quoniam sine praevia notione nulla persvasio locum habere potest, quomodo populi poterant artibus Philosophorum, Poetarum, Sacrificulorum vel etiam Legislatorum seduci ? Profecto religioni nulla ratione potuisset apud populos aditas procurari, neque potuisset conditis imperiis latisque legibus per religionem robur addi et id effici, ut religio ab omni humano genere recipiatur et retineatur, nisi unusquisque hominum jam prius per propriae conscientiae testimonium intime sensisset, se vinculo religionis Deo obstrictum esse. Demum, qui similem religionis originem