Cherrier Miklós János: Institutiones Historiae Ecclesiasticae. Tom.3. (Pestini, 1841) - 21.951c
liquas gentes omnes subjugare, ac eo ipso persequi: Evangelii autem', diligere Deum et proximum sicque erga omnes Chari- tatem fraternam et pacis amorem commendare etiam illis non exclusis , qui alienam a Catholica religionem sequuntur. Ex his fraternae Charitatis principiis fluxit et illud, quod Christiani 7G4 annorum intervallo cunctas fauatismi persecutiones a Saracenis sibi illatas patienter toleraverint. Verum ubi flebili tot fratrum occumbentium sorte, et barbarorum ad urbem usque Con- stantinopolitanam devastationibus excitati ad se defendendos arma capesserent, quis vel iu controversiam sumere audebit expeditiones has sacras omnino justas fuisse 78J. Tristissimo subjugo barbarorum fors hodiedum Europae pars gemeret, nisi antenati nostri vim vi repulissent, Qui faustissimos artium ct scientiarum progressus nunc laeti conspicimus, optamus, ne inter nos religio dominctur, quae bibliothecae Alexandrinae thesauros flammis devovit, imo literarum artiumque liberalium studia vilipeudere sibi iu merito reputat ! Bella haec sacra cum in Asiae fere meditullio Muhammedanorum vires contererent, reipsa impedimenta posuerunt, ne Christianos Tureae, et Arabes velut praedam quampiam absorberent 79) *).. Quod vero expeditionum cruciatarum eiTectus attinet, 1) nullus rerum peritus negare potest, bella haec non solum ea, qua gerebantur aetate, et proxime sequenti, verum etiam tardioribus seculis in conditionem populorum ct regnorum beneficam habuisse vim et efficaciam , multisque praelusisse institutis salutaribus quae ad regenerandam postmodum Europam aptissima erant, 2) Itinera haec per Graeciam, Asiam, et Aegyptum, ubi autiqua cultura, commercium opificia, et artes ac scientiae nondum penitus evanuerant, occidentalium cogitandi, et judicandi vim acuerunt, ideas veteres mutarunt, novas excitarunt, praejudicia, ct errores sustulerunt. 3) Principes propius sibi invicem juncti potentiam suam incommune aliquod bonum dirigere, sicque prima politicarum conso78) Injuste susceptas fuisse expeditiones cruciatas olini pertinaciter defendebant Cathari ct Wuldenscs , quorum vestigia posterioribus aevfs premunt liasungius, Bayle ct plerique Protestantes. 79) Fr. A. Chateaubriand itinerairc de Paris a Jerusalem etc. in Germ. vers. per K. L• Miillcr ct IF. A. Lindau II. T. I-ips. 18to.
