KOZÁKY ISTVÁN: A HALÁLTÁNCOK TÖRTÉNETE II. / Bibliotheca Humanitatis Historica - A Magyar Nemzeti Múzeum művelődéstörténeti kiadványai 5. (Budapest, 1944)

IV. Das Vadomori

-202­XXXil. Pseustis Prata virent, silvae írondent, nunc omnia rident: " 285 Hue. Elicon, Musas, hue, Prothen, mitte Napaeas: Assint praecipue, si curant florida Tempe, Quos in distichii serie complecteris, Enni. Alithia Erroris causas íinxit timor atque voluptas : Singula si baralro sunt, numina singula caelo, 290 Si sua mundus habet, si pontus, quid modo restet ? Ni quot membra tenes, tot confiteare penates? XXXIII. Pseustis Sponle sua tauri cupiunt ad tecta reverti : Vesper oves cithiso, capras depellit ab ulmo; Ni mature redis. lupus insidiabitur agnis. 295 Cede, dies, caelo, quia nescit cedere virgo. Alithia Nunc utinam Tales, falsorum iictor, adesses ! Quatuor imprimis evangelicae rationis 330' Nitar codicibus, nostrum de virgine corpus Ut Deus accepit, nec me labor iste gravabit. XXXVIII. Pseustis Egregiam sobolem cui — per Stilbontis amorem — Vi superum magna sociasti teste Capella, — Obsecro te, Fronesi, iubeas reticere sorori : 335 Quo tendit, cedo nec me cessisse negabo. Fronesis Mortales cuncti quod contendunt adipisci Nec, si perficiant, vitae discrimina curant, Ex insperato Dominus tibi contulit ultro : Ut cessare velis, devictus supplicat hostis. 340 Alithia Si vos terret, oves, lupus ad caulas redeuntes, Cornibus elatis ilium, mea cura. petatis, Quern sine fraude pius paschalis vicerat agnus. Fige, dies, cursum, ne perdat virgo triumphum. 300 XXXIV. Pseustis Triste mari vectis Helenae respectus in astris. Fructibus aerugo, serpentum sibilus agro ; Hortos talpa íodit, digitos urtica perurit : Qmnia quis divum voluit coniligere tantum ? Alithia Dulce viro mulier. pratis arentibus imber 305 Mandragorae sterili, fons agricolue sitienti : Praecellit cunctis, animae velamina carnis Exuerint postquam, piacari iudicis iram. XXXV. Pseustis Quaenam caelicolas avertit dira voluptas ? Zodiaci numquid loca maximus ordo reliquit ? 310 Aut stertunt omnes aut tractant pocula Lethes. Cede, dies, caelo, quia nescit cedere virgo. Alithia Obtutu vigili curat iastigia caeli, Quicquid nutrit humus, quicquid producit abissus, Nec somnum novit, qui verbo cuncta creavit. 315 Fige, dies, cursum, ne perdat virgo triumphum. XXXVI. Pseustis Die mihi : dum tristes adíit Proserpina sedes Lege data matri, si vellet nata reverti, Gustum perfidiae quis primum prodidit ore ? Die et Troianum lauderis scire secretum. 320 Alithia Cum pelagus mundo, subsidat mundus olimpo. In medio semper consistat pendulus aér, Die : ubi terra levem caeli supereminet axem ? Et te posse Dei tetragrammaton annuo fari. XXXVII. Pseustis lsta suis hodie si praevalet artibus in me, 325 Dum cessit Mopso, Calcantis more dolebo, Fraude puellari sed non patiar superari : Millesies repetám, nisi sublrahat Hesperus horam. Tréicius vates commovit pectine Manes, Te moveant lacrimae : iam tollit cornua Phoebe ; Sol petit Oceanum, frigus succedit opacum : Desine quod restat, ne desperatio laedat. Obwohl das ganze Streitgedicht inhaltlich von den üblichen Dialogen zwischen Leben und Tod noch sehr weit steht, so ist es doch von aussergewöhnlicher Bedeutung, dass dem Pseustis in den späteren Streitgedichten und auf den Kreuzbildern der teuflische Satyr-Tod ent­spricht, währenddessen die Alithia später in eine „Ecclesia" oder in das „Leben" verwandelt wiederkehrt. Soviel ist aber an der Hand des Wortlautes schon in dieser Form der Motive feststellbar, dass hier die mystischen weltan­schaulichen Elemente der Kreuzbilder bereits angewendet werden, welche dann später mit den Gestalten des „Todes" und „Lebens" eben­falls in Verbindung stehen. Umso bedeutender ist daher jene handschriftliche Angabe, welche uns der Berner Kodex Nr. 512 aus dem XIV. Jahrhundert, also noch aus der Vortotentanzzeit liefert, auf dessen Seite fol. 142b der hier mit­geteilte Schluss der Ekloge des Theodulos mit einem Vadomorigedichte vereinigt wird. Der Schreiber dachte sich scheinbar die einzelnen Ständevertreter des Gedichtes als Tote, die aus der Unterwelt zurückkehrend, u. zw. zu nächt­licher Zeit! 1 — je ein Distichon über ihr ver­gangenes Leben rezitieren. Und die Reihe dieser Totenmonologe wird dann durch das knapp vorangehende Streitgedicht zwischen der „teufli­schen Lüge" und der „christlichen Wahrheit" eingeleitet. Die „teuflische Lüge" spielt auf einer Panflöte, auf einer „fistula", auf einem „teufli­schen Instrument", währenddessen in den Hän­den der „Wahrheit" die Lyra Davids ertönt ! Ein wirklich charakteristisches Rahmenbild zu den Vadomoridistichen ! 1 Wie auch Pseustis den Einbruch der Nacht kaum erwarten kann ; sie scheint ihm freundlich gesinnt zu sein, während er den Tag für seinen Feind hält (am Schlüsse des Streitgedichtes ist es auch schon Nncht: und da beginnt nach der Vorstellung des Schreibers das. Vadomori I).

Next

/
Oldalképek
Tartalom