KOZÁKY ISTVÁN: A HALÁLTÁNCOK TÖRTÉNETE II. / Bibliotheca Humanitatis Historica - A Magyar Nemzeti Múzeum művelődéstörténeti kiadványai 5. (Budapest, 1944)

I. Die „Contemptus-Mundi"-Literatur

-125­Ides mercatoribus non est adhibenda, dejurant cotidie pro merce vendenda ; decima non solvitur de jure solvenda ; estgravis haecmenda,lucre talia sunt abolenda_ 48. Ex lege permittitur ut se contrahentes invicem decipiunt raodum statuentes ; sed mensura negligunt hodie vendentes ; decipiunt gentes quantum possunt capientes. 49. Seminant agricolae, germinant frumentum, et boves enutriunt et greges bidentum ; mundus ab hiis maxime capit nutrimentum. sunt fundamentum patriae, patres sapientum. 50. Ruralis conditio merito taudatur , nam sancta rusticitas jure veneratur ; pater primus omnium sic conuersabatur, sic manifestatur quod in hiis mundus solidatur. 51. Sex dies agricola finit in labore, panem suum comedit sedens in sudore, bona sua subtrahunt nati cum uxore, inprobat in ore sibi conjux mota calore. 52. Et dies dominicus datus requiei ad gulam tribuitur, rubor faciei denotat facillime reos hujus rei ; sic praecepta Dei deludunt ul Pharisaei. 53. Pauper huic saeculo non debet tributum. quod mendicans loculus reddit absolutum ; non habet hic asinum nec bovem cornulum, capit iter tutum coram latrone statutum. 54. Vocantur ad munera quos mundus ditavit ; rex ad palrocinium divites citavit ; hii sunt in laboribus dum pauper vocavit ; Christus eum pavit, quia pauperem Christus amavit. 55. Pauperes in spiritu dicuntur beati ; verum nostri pauperes nimis sunt elati, juxta leges saeculi vix cedunt ingrati, si sunt pulsati, plangant quasi mortificati. 56. Pauper mavult hodie terram circuire, quam mercedem capiens gregem custodire ; non est elemosina tali subvenire, non vult servire, malit namque fame perire. 57. Aspice quam uarios mundus habet ritus ; qui sui principii videtur oblitus ; dives es et domináns, multos habens situs, et dum nutritus senseberis esse peritus. 58. Cunctis fere displicet propria fortuna ; nam si desil aliquid, non est opportune, mens insatiabilis semper est jejuna, circuit ut tuna, dum nunquam permanet una. 59. Parit ergo cuilibet saeculo subjectus, nisi Christi gratia fuerit prolectus, per hanc homo perditus saepe fit electus, est sacer effectus, repetit moderamine pectus. 60. Nostra salus subjacet gratiae divinae ; ipsa pestem destruit fraudis Sathaninae ; nos a malo protegit mortis repentinae. sponsus reginae, benedic nos, Rex sine fine ! Unter den übrigen Reimwerken der mit­telalterlichen Standesliteratur 1 nimmt aber das 1 Vgl. Berlin, Preuss. Staatsbibl. lat. Hschriften : „Quod mors omnes simili conditione Irahat" Nr. 170, saec. XIV. fol. 161a; Bibl. de Lyon : Nr. 168. siécle XV. fol. 250. Gedicht über den Tod : „Mors loquitur dicens : Tur­pis, horrenda . ..", fol. 250 : „De slatibus mundi": „Viri grosse Contemptus-Mundi-Werk des Bernhar­dus Morlanensis den vornehmsten Platz ein. 6. Bernhardus Morlanensis und sein Contemptus Mundi Bernhard von Morlay, der berühmte Be­nedektiner-Dichter des XII. Jahrhunderts in Clu­ny, verfasste um 1140 unter dem Abt Petrus drei Bücher eines in leoninischen Hexametern geschriebenen Gedichtes mit dem Titel „De contemptu mundi". ' Das Werk wurde von Thomas Wright in der Reihe „Rerum Britannicarum Medii Aevi Scriptores" (1857) unter dem Titel „The Anglo­Latin Satirical Poets and Epigrammatists of the twelfth century" (London, 1872) samt anderen ähnlichen Lehrgedichten veröffentlicht. Der Text befindet sich in dieser Ausgabe am Angfang des zweiten Bandes S. 3—102 mit dem Titel „Bernardi Morlanensis De Contemptu Mundi". In der Einleitung (im I. Bd. S. XIV—XVII) nennt Wright folgende Handschriften : Royal Library, British Museum, Ms. Reg. 12 C. XXIII. A ; — Cottonian Library : Ms. Cotton. Vitellius A. XII.; — Bodleian Library : Ms. Digby, Nr. 65. (B) und Ms. Digby, Nr. 112 (C). — Einige Handschriften nennt auch B. Hauréau in seiner Abhandlung über jene Texte, welche dem hl. Bernhard von Clairvaux zugeschrieben verden : Les poémes latins attribués á Saint Bernard. 2 Erst nennt Hauréau das Gedicht nach dem An­fang „Hora novissima, tempóra pessima sunt, vigilemus ..." und stellt fest, dass man im XIII. Jahrhundert die zwei Bernharde, denjenigen aus Clairvaux und diesen aus Cluny miteinan­der verwechselte und ineinander schob. Meist wird dieser unser Text als „das grosse Con­temptus-Mundi-Gedicht" bezeichnet, dem „klei­nen" gegenüber, das an einen gewissen „Rai­naldus" geschrieben wurde, und den ich weiter unten samt den übrigen „Bernard'sehen Ge­(miri ?) fralres, servi Dei,/Ne vos turbent verba mei . . ."; Bibl. de Carpentras: Nr 410. s. XV. fol. 1 : Miroir de la mort mit Bildern, Totentanz, ein Werk des Th. Gerson und Olivier de la Marche ! Bibl. d' Angers : Nr. 548. s. XIV. „L'Eitat du monde": „Des dompnez nous doulons des sauvez aioir joie, / Et de ceux qui attendent merci fait bien qui prie, .. .Expl." Le clerc soit absolu qui ceste clause y mist, / Mais plus rien n'i voust metre pour ce qu'il n'i nuisist", „Explicit l'Estat du monde", fol. 42:„Ce sont les ordenances de home de honeur. E prince leauté, En clerc humilité. En prelat sapiencé, En Chevalier proesce...", fol. 47 leer und fol. 49 folgt ein franz. Vado­moritext : „Je vois mourir, venez avant, / Tuit eil qui es­tez ores vivant ..."; Bibl. de Reims, Nr. 877, s XII. fol. 27—29; Fragment sur la mort: „Licet cunctorum poeta­rum carmina grémium vestrum semper illustrent, aliquando deliberans hoc opusculum pro accidentibus casibus diri­gere curavi, quod non precedentes sed posteri narrabunt. Unde ergo primum tibi videtur a morte, ab ultimo, in­quis, immo a maximo ... clamorem do or exprimit dum secreta nomine exprimat"; Nr. 1273, s. XIV. fol. 188 f. Versus morales collect. a magistro Drocone de Alto villari, d, h. Drogo : De brevi mundi leticia" usw. ! Paris, 1890, S. 8 ff. und 30 ff. unter II. und X.

Next

/
Oldalképek
Tartalom