Marisia - Maros Megyei Múzeum Évkönyve 26/3. (2000)

Aurelia Diaconescu: Coloranţii vegetali în gospodăria ţărănească tradiţională la începutul sec. XX. (Reţete inedite)

90

AURELIA DIACONESCU

1-2 ore dupä care se strecoarä zeama printr-o cärpä. Din piantele acestea se obtine culoarea GALBEN, iar in amestec cu indigo se obtine culoarea VERDE. La solutia aceasta pentru 250 gr. läna se pun 40 gr. piaträ acrä se adaugä Tn solutie §i se fierbe cu läna о orä. Aceasta dä culoare GALBEN DESCHIS. Dupä ce a fiert о orä, jumätate din aceastä cantitate о scoatem §i о clätim cu apä rece, apoi in apä cu säpun §i iar in apä rece. Se puné la uscat pe bät. Pentru cealaltä jumätate se pun 25 gr. potasä in apä rece §i punem läna in ea läsänd sä stea 1-2 ore. Se scoate se cläte§te ca prima parte §i se usucä. Se obtine GALBEN ÍNCHIS. La 10 I. apä de regulä se iau 40 gr. potasä. Zeama de frunzä de mesteacän se pästreazä pentru vopsit cu indigo pentru a obtine culoarea VERDE.

ZEAMA DE MESTEACÄN CU VITRIOL Pentru 250 gr. länä, 6000 gr.coajä de mesteacän (scoartä) §i 10-30 gr. sulfat de fier (Vitriol de fier, piaträ verde). Scoarta de mesteacän se pune u о zi inainte in apä , dupä care se fierbe 1-2 ore. Zeama se strecoarä. in aceastä zeamä läna se fierbe 1 orä. Se scoate §i se cläte§te in apä curatä, apä cu säpun §i iar apä curatä. Culoare VERDE

MUSCHI DE MUNTE (Cetraria islandica)

Create pe pietre in regiunea alpinä. Mu§chiul uscat se toacä §e se pune in cäldäru§a cu apä. Cänd fierbem punem läna. Se a§eazä pe bät. Se invärte§te sculul de länä pe bät jumätate de orä. Dacä dórim culoare mai inchisä pune, piaträ verde (vitriol). Dupä dorintä se invärte§te 1-2 ore in functie de nuanta doritä. Se cläte§te in apä rece, apä cäldutä cu säpun, apä rece. Culoare: ALB SURIU.

MU§CHI, LICHEN NEGRU (Alectoria jubata)

Create pe brazi ca §i mätreata bradului. Se fierbe läna 1/г de orä-1 orä in piaträ acrä pulverizatä (la 250 gr. piaträ acrä). Dupä ce a fiert se pune in solutia in care s-а fiert mu§chiul §i s-а strecurat §i se fierbe 1 orä.Pentru culoare mai deschisä se subtiazä solutia cu apä §i se fierbe tot 1 orä. Dupä fiert se cläte§te in apä rece, in apä cäldutä cu säpun §i din nou in apä rece. Culoare: GÄLBUI-BRUN.

NUC (Juglans regia)

Frunzele, mai ales cojile nucilor se folosesc aproape peste tot la vopsit in NEGRU, CAFENIU, GALBEN §i RO§U. Pentru negru s-au folosit numeroase procedee §i variate amestecuri: nuc cu arin; nuc cu §tevie; nuc cu artar; nuc cu bäcan; Prin concentratia mai mare sau mai micä a decoctului cojilor, se obtineau diferite NUANTE DE GALBEN. Se punea in cäldarea de aramä un ränd de coajä de nucä §i un ränd de fire succesiv pänä se umple. Se acoperä cu apä §i le fierbem bine, amestecändu-le, apoi se scot, se in§irä pe albie, se presarä cu cenu§ä cernutä cu sita, le lasä cätve timp a§a, apoi se spalä §i se usucä. Pentru culoarea galbenä ca untdelemnul se culegeau frunzele de nuc prin luna iulie, se luau 3-4 pumni de amenti de arin sau coajä §i se a§ezau intrun vas cu apä curatä la fiert. In timpul fierberii se amestecau §i se storceau pänä primeau о culoare GÄLBUIE. Se luau de la foc se storceau §i se aruncau frunzele, iar in lichid se adäugau 30-40 gr. piaträ acrä pisatä. Se introduc firele de länä care se coloreazä in gälbui, ce se foloseau la invärgarea fotelor, a§ternuturi pentru paturi, velinte, velin^e §i straie. Dacä se adäuga calaican se obtinea NEGRU INCHIS. Pentru RO§U cojile de nucä se pun intr-un vas cu