Marisia - Maros Megyei Múzeum Évkönyve 26/3. (2000)

Aurelia Diaconescu: Coloranţii vegetali în gospodăria ţărănească tradiţională la începutul sec. XX. (Reţete inedite)

COLORANTI VEGETALI ÍN GOSPODÄRIA TÄRÄNEASCÄ 89

__________»_____________________________»__________________

apä rece. Solutia de lemn cäinesc se preparä ín proportia la 250 gr. länä, 500 gr. plantä, se fierbe in apä multä dupä care se scurge.

LICHEN GALBEN (Parmelia sexatilis)

Create pe pietre, pomi bäträni, case vechi. Culoarea: BRUNÄ. Se pune in apä la foc §i cänd apa eset caldä se la läna §i se pune pe bät, о invärtim incontinuu pänä ce se face culoarea doritä. Pentru culoare deschisä se tine о orä, 3 ore pentru nuantä mai inchisä, 3 ore pentru nuantä §i mai inchisä. Nu este permis sä fiarbä. Lichenul dacä nu este in apä §i nu este la foc bun se lipe§te in masä compactä §i trebuie desfäcut. Dupä ce läna este vopsitä se scoate se cläte§te in apä rece, apoi in apä cäldutä cu säpun §i iaräfi in apä rece.

MÄCRI§ (Rumex acetosa)

4 kg. plantä proaspätä se fierbe 1-2 ore. Zeama se strecoarä. Se poate fierbe §i in vas de fier. 1 kg. länä udä se pune in zeamä §i se fierbe 1-2 ore. Läna trebuie sä stea in zeamä pänä se räce§te. Atunci prime§te о culoare SURA VERZUIE Se cläte§te in apä rece, apä cäldutä cu säpun §i din nou in apä rece.

MÄLIN, PRUN SÄLBATIC (Prunus padus)

Este un arbore ce cre§te in pädurile umede de la munte. Se folose§te scoarta. Se fierbe 2-3 ore. La 250 gr. länä se iau 35 gr. piaträ acrä §i se fierbe 1/2-1orä. Dupä fiert läna se scoate §i se fierbe in zeama scoartei de mälin 2 ore. Acum scoatem о parte a länei саге dórim sä fie mai deschisä §i о punem sä se usuce, dar nu se cläte§te in apä. Cealaltä parte о punem in apä cu potasä ca sä fie mai inchisä §i sä läsäm sä stea 2-3 ore. La 10 I. apä rece luäm 40 gr. potasä. Dacä culoarea deschisä nu este nuanta doritä se mai fierbe 1 orä in zeama coajei de mälin ?idupä aceea о punem in potasä sä stea 1 orä pentru а se inchide la culoare sä se fixeze. Dupä ce se csoate di potasä о clätim cu apä rece, apä cäldutä cu säpun §i din nou in apä rece §i о punem la uscat.

MÄR SÄLBATIC (Pirus malus)

Se folose§te coaja. Culoarea: GALBEN AURIU. Coaja se fierbe 2-3 ore. La 250 gr. länä se fierb 250 gr. coajä §i 40 gr. piaträ acrä. Läna se fierbe mai intäi in apä cu piaträ acrä Уг orä. Zemaa de coajä de mär se strecoarä, se pune intr-o cäldäru§ä §i se pune läna in ea. Se fierbe 1 orä. Se scoate se cläte§te in apä rece, apoi in apä cäldutä cu säpun §i din nou in apä rece.

MÄTREATA BRADULUI (Usnea barbata)

Create pe brad atärnänd ca ni§te firi§oare sure-albicioase. Mu§chiul se fierbe in cäldare 1, 1/22 ore, scotänd de cänd incepe sä fiarbä. Se strecoarä prin cärpä §i zeama strecuratä se pune in vas de aramä (cäldare). Dacä dórim culoarea mai inchisä se lasä ca atare. Pentru nuantä mai deschisä se pune §i apä. Se fierbe läna in apä cu piaträ acrä (la 250 gr. länä 35 gr. piaträ acrä) 1/г-1 orä. Dupä ce a fiert läna, se pune in aceastä solutie §i se mai fierbe о orä. Culoare: DRAP; RO§IATIC HAVAN, toate nuantele. Dupä ce e fiartä läna in culoare o scoatem §i о clätim in apä rece. Se pregäte§te in gäleatä apä cäldutä cu putin säpun, se pune in ea läna clätim §i о stoarcem. Dupä stoarcere о clätim iarä§i in apä rece. Se stoarce §i se puna la uscat pe bete.

FRUNZE DE MESTEACÄN (Betula alba)

Frunzele de mesteacän se culeg in luna iunie se usucä §i se pästreazä la loc uscat intr-un sac. Se ia о cäldare uscatä §i se fierb frunzele de mesteacän