Marisia - Maros Megyei Múzeum Évkönyve 26/3. (2000)

Aurelia Diaconescu: Coloranţii vegetali în gospodăria ţărănească tradiţională la începutul sec. XX. (Reţete inedite)

COLORANTI VEGETALI ÍN GOSPODÄRIA TÄRÄNEASCÄ 87

__________9_____________________________I__________________

semintele §i se puneau iar la fiert. Cänd íncepeau a fierbe se scoteau din oalä §i se puneau sculurile ingälbenite ínainte. Se colorau Tn „stejäriu" sauverde ca stejarul, ca molidul sau ca buraticii.

FLOAREA DE PERINÄ (Anthemis tinctoria)

Plantä cu flori galbene aurii. Create pe cämpuri, coaste, drumuri, poieni. Se folosesc florile care se uscä mai Tntäi. La 250 gr. länä se folosesc 250 gr. flori uscate §i 25 gr. potasä. Florile uscate §i potasa se pun ín apä rece ín cäldare §i se fierb о orä. Zeama se strecoarä. ín acest timp se fierbe läna (la 250 gr. länä 35 gr. piaträ acrä) jumätate de orä-o orä. Dupä ce se strecoarä zeama se pune läna in ea §i se fierbe о orä. Se scoate §i se cläte§te in apä rece, in apä cäldutä cu sápun §i din nou in apä rece culoarea: GALBEN ca florile.

GALBINÄRIE, POLOMIDA BOIANGIILOR (Serratula tinctoria)

Plantä cu flori purpurii ce cre§te prin fänate umede din päduri §i tufi§uri. Se recolteazä inainte de Tnforire §i se usucä iulie-august. Nu se toacä. Läna se fierbe jumätate de orä in apä cu piaträ acrä (250 gr. länä/250 gr. piaträ acrä). Tot la 250 gr. länä se ia 250 gr.250 gr.plantä, se pune in apä multä §i se lasä pänä a doua zi, impreunä cu 24 gr. potasä. A doua zi se fierbe о orä.zeama se strecoarä. Se pune apoi läna in zeamä §i se fierbe jumätate de orä, se obtine culoarea GALBENÄ. Se lasä in zeamä pänä se räce§te. Se cläte§te. Dacä dórim culoarea VERDE, punem in zeamä 6 gr. acetat de cupru §i se fierbe 15 minute.

GÄRNITA, GÄRNITA ALBÄ (Quercus Frainetto)

Scoarta in amestec cu mojdrean, artar, calaican §i piaträ acrä se foloseau pentru a vopsi in NEGRU fire de länä, cänepä, in. Unii fierbeau separat coaja de gärnita albä, de mojdrean §i de artar, apoi se amestecau §i se fierbeau iarä§i. Se luau de pe foc, se läsau sä se räcoreascä, se punea calaican §i piaträ acrä, dupä topirea cärora se introduceau firele de in sau de cänepä §i se puneau iarä§i la fiert, scotändu-se din cänd in cänd sä se „infloreascä“. Cänd prindea bine culoarea, se scoteau se spälau in apä rece §i se puneau la uscat. Coaja se mai folosea la täbäcitul pieilor.

FIASMACIUCA (Anthariscus silvestris)

Plantä ierbacee din fam. Umbelifere. Frunzele se fierb о orä in apä §i se strecoarä zeama. La 250 gr. länä se puin 35 gr. piaträ acrä in zeamä, se adaugä läna §i se fierbe о orä. Se cläte§te in apä rece, apä cäldutä cu säpun §i din nou in apä rece. Culoarea VERDE GÄLBUI DESCFIIS.

IARBA NEAGRÄ (Calluna vulgaris)

Cremte prin locurile nisipoase §i pietroase din pädurile montane. Recoltarea se face in iulie-septembrie. Planta se fierbe proaspätä 2-3 ore intr-o cäldäru§ä de aramä dar poate fi §i din fier. in cäldarea de fier se obtine culoarea VERDE iar in cäldarea de aramä culoarea GALBENÄ. Läna se fierbe mai intäi jumätate de orä in apä cu piaträ acrä (la 240 gr. länä 40 gr. piaträ acrä). Zeama plantei se strecoarä. In ea se pune toatä läna pentru toate nuantele Dupä ce sa fiert о orä culoarea deschisä este gata. Se cläte§te. Pentru a doua nuantä läna se usucä §i se fierbe incä odatä in zeamä 2-3 ore, dupä cum se dore§te nuanta de inchisä. Din aceastä plantä se obtine culoarea VERDE-OLIV. ín cazul acesta läna dupä ce este fiartä in apä cu piaträ acrä se fierbe in indigo (vezi solutia de indigo) din care se ia de la 1 picäturä de la 1 dl. Se pot face mai