É. Apor (ed.): Codex Cumanicus. Ed. by Géza Kuun with a Prolegomena to the Codex Cumanicus by Lajos Ligeti. (Budapest Oriental Reprints, Ser. B 1.)

CODEX CUMANICUS

XXXIV semper Cumanos significai (cf. etiam nomen cujusdam ducis Cumanorum Uz-ur

,

1 qui tempore LADISLAI IV. in uno ejus diplomate de anno 1279 memoratur). CEDRENUS de Bissenis ita scripsit : zb zwv st%oi ysvng dì xa\ od ozi l'xuthxòv xdt ztZv ilaz&vaxMv sòyevéazepó'x zs xaì Ttohjzhjdéozcftov. Temporibus antiquissimis Cumani (Uzi) et Bisseni regiones continuas habitabant et uti saepe evenit, quamquam arctissimo affinitatis ligamine conjuncti fuissent, tamen se invicem crebro perquam sanguineis bellis petiverunt. Tandem Bisseni e patria sua anno 894 vel 899 ab Uzis et Kazaris expulsi contra Hungaros in Lebedia impetum facientes eos ad novam patriam quaerendam impulerunt. Pars Bissenorum in antiquam patriam redux cum Uzis in unam eandemque gentem confluxit, de qua re CONSTANTINUS ita scripsit : xdt zoìq hsjoué'jotq Oo'otq auvóx^owj xdt ai'/fu ròa vòv eia tv eV aùz Ztq e/oMzeq, zocaöza yvtofìiajiuTa lóaze Sta/tu

pirsad ai aùzocq xdt poétád at ztvsq zs r^aav. CONSTANTINUS vocem xàyyap principalium Bissenorum trium tribuum peculiare nomen dicit, easque tres tribus sequenti ordine enumerai: 1. /alàcepre/t 2. KoijapzQiz£ot>t> 3. XaiouttyytAa. Nominis Jabdiertim secunda pars etiam in nostro codice occurrit, in quo erdem virtutem, artem significai, cf. hungaricum érdem, manguicum erdemu « virtus», «meritum», mongolicum erdem idem. Bisseni cum Cumanis non solum in antiqua Bissenorum patria, sed etiam in magna Cumania et Hungaria temporum lapsu tandem in unam eandemque gentem confluxerunt. Bissenorum quaedam castella ad flumen Danastris voce kat denominantur, quae vox in dialecto chvarismica moenia significai,

2 — eadem vox etiam in nomine cujusdam loci Cumaniae hungaricae apparet, videi. Perkat

, id est birkát «unum murum». Doct. BLAU in dissertatione de lingua et origine Cumanorum sequentes voces bosniacas cum respondentibus cumanicis comparavit 1. jygmak « congregare » cum cumanico yiarmen, iydim, quas voces BLAU secundum editionem KLAPROTHI yarmcn, jydim scripsit 2. kov1 Proprie «dominus Uz

». Quod ad vocem ur pertinet, cf. hungaricum úr, bulgaricum uri». 2 Z. d. D. M. G. Tom. XXIX. Pag. 558.