A Debreceni Déri Múzeum Évkönyve 1975 (Debrecen, 1976)

Művelődéstörténet, irodalomtörténet - Nagy Sándor: Földi János hadházi évei (Adalékok életrajzához és hajdúkerületi orvosi működéséhez)

Semen Capsulae ovata 1 locularis, receptaculis Seminum 4 linearibus adnatis, Semina plura minuta. 5. In Syngenesia. Viola mirabilis. Hung, posset dici Csudállatos viola. Planta provenit in Nemoribus Sabulosis Hadháziensibus sub Virgultis Corylaceis, una cum viola odorata et tricolori. 6. In Polygamia. Acer Tataricum Hung. Fekete Gyürü rectius Fekete Juharfa. Frutex ut in omni fere Regni parte, ita in Nemoribus Nostris Hadháziensibus undique obvius multis ysibus in Regno horus nunquam tum adhuc a Patriis Scriptoribus, vei Patria Lingvae memoratus vei Latino nomine insignitus. Cortex hujus exterior Niger est, unde Decoctum hujus a Pueris Scholaribus passim usitatum, dat ipsis cum Vitriolo Mártis Atramentum, Virgas protendit rectas in tubulos fumatorios coloris eleganter nigricantis, passim adhiberi Solitas Lignum interius fruticis Majoris est albissimum, durissimum, diu diirans, infectis Cossis ac teredinibus intactum. IV. Ex Regno Animali quae mihi de novo determinare licuit sunt Sequentia: 1° Ex Mammalibus. Sorex minutus. Hungaris Gözü. In Determinatione animalculi hujus tarn popularibus nostris notissimi non me Patrii, non Exteri Scriptures, non Systematici non a Systematici, quidquam dixerunt aut adjuverunt. Tota hujus descriptio est, Nasus rostratus auriculae Dentes Primores et Superiores et inferiores 2 Cauda Longitudine corporis gracili nimus pilosa. Filis annulalim striatis quas ábscissis, colore rufo abdomine álbido. Animal est exiguum vix 30 grana ponderans Solertissimum, apud Hungaros valde notum, quod Fruges Aestate colligat, et defodiat, unde nottissimum Gözü Hordás. Congestum Animalis hujus, quod frequenter post nussem invenitur in Agris. Nempe hoc ipsum Animalculum culmos Segaetum abscindit. Spicas demordet, easquae in fossam cumulatim congerit, terrasque obtegit. In penuria Segaetum vidi Spicas pariter panici glauci et verticillati, Chenopodii Albi et Viridis etc. in Cumulum Apportasse. Nidos in super sibi Aestate conficit, ex Spicis Frumenti tribus quatuorve, quae aristarum tenus compingit et implicat. Verno tempore iterum tubera Lathyri tuberosae in cumulum congerit, in quo opere directe, hoc quod determinavi, vomere proximo vere est eversum. Animalculum cum simili descriptione misi Jenam, ad Inclytam Societatem Physicam. Sunt et alia de hoc Animali proverbia apud Hungaros usitata, ut Alszik mint a Gözü (dormit sicut sorex minutus.) Longior turn illius ejusmodi Somnus hiemalis, cum tanta provisione vix congruit. Item Büdös, mint a Gözü quod cum non foeteat. Rectius ab aliis dicitur Büdös mint a Görény idest foetet instar Mustelae Putorii. Glirem a Systematici nostri dicunt Gözü. Sed gliris characteres hinc omnino non conveniunt, sorex revera est Systhematicorum non tarnen Sorex Exilis Blumenbachii cum cauda crassissima tereti non sit. An Sorex minutus Pallasci? quos ille caudatum alterum 30 Solum grana ponderantem, alterum ecaudatum nostro longissimo ponderium granorum 38 in Siberia ad Fluvium Jenisci vidit utrumque tarnen dicitur Aquaticum quod huic non comperit. Est in super mite Animal, sed captu ob solertiam et exilitatem dificillimum. 2<äo Ex Piscibus. Gadus lota. Hungaricis Menyhal in Tybisco intercepta. 3° Ex Insectis. Scarabaeus Nasi cornis. Hung. Orr Szarvú Cserebülly ex Divisione Mutici, Capitate et Thorace inermi. 4° Scarabaeus Horticola. Hung. Alma Szipolly. Scarabaeus Muticus totus Caerulens, pilis griscis elytris, albo punctatis. Attributa eadem cum Scarabaei Horticulae Linnaei habitat nempe in Europae hortis. Pomonam devastat in tacta Pyro Communi, sed Caracter diversus est nempe Scarabaeus Horticola Linnaei muticus, Capite Thoraaeque caeruleo, piloso, elytris griseis pedibus nigris. An idem insectum. 5° Scarabaeus Secalis. Hungaris Rozs Szipolly triplicum hujus varietatem deprehendi, nempe a.) Scarabaeus Muticus, Capite Thorace pedibusque Viribidus, Capite chypeato rostro, thoraceque marginato, abdomine piloso elytris rufis. b) Varietas differt elytris palidioribus macula nigra ad Commissuram. c) Differt Elytris griseis margine exteriőre, commissuraquae Nigro Fasciatis. Omnes Secale in florescentia, et germinatione obsident, grana recentia, lactescentia depopulantur In Systematicis frustra quaeruntur. 6° Curcullio Violaceus. Hung. Viola Szín Zsuzsok in, Vinetis. 7° Curculio Purpureus. Hung. Karmazsin Szín Zsuzsok, ibidem. 8° Curculio Nucum. Hung. Dió Zsuzsok, ibidem. 9° Cerambix ferrugineus. Hung. Rozda Szín Cin cin bogár. 10° Cerambix populneus. Hung. Aranyporos Cin cin bogár. 11° Cimex marginatus. Hung. Karimás Csimmaz. 12° Sphinx phegea. Hung. Sárga öves Lepke, in Silvis Majoribus. 13° Tabanus bovinus. Hung. Vak'légy Pötsik, equis infestus. 749