Fejér, Georgius: Codex diplomaticus Hungariae ecclesiasticus ac civilis. Tomi X. Vol. 3. (Budae, 1838.)

69. In coliisione diplomatum cum Scriptoribus Historicis: 1.) Diplomata pu blica testimoniisScriptorum etiam coaevorum, multo adliuc magis seriorum, auctoritatis respectu, certe praevalent: „0mnium iiteratorum calculo decisum fuit: Scriptores medii aevi cum in notionibus chronologicis, tum in ipsis narrationibus exigi, corrigique posse ac debere ad fidem diplomaticam, ac chartarum pagensium. Standumque potius pro diplomalibus, quam pro Scriptoribus etiam coaevis. — Cum enim haec sint literae auctoritate publica confectae, signis solenniter consignatae, varia iura atque privilegia continentes, longe profecto maiorem fidem merentur, quam Historici privatae sortis homines, qui plerumque aut niinis creduli, aut nimis indiligentes sunt aut partium studiis abrepti, se ligni instar, nervis alienis, moueri sinunt. E contrario dij)Iomata reruin gestarum seriem nude et aperte declarant, adeoque omni fide dignissima sunt." Marcq. Hergott. Geneal. Diplom. gentis Hauasb. Proleg. P. I. pag. 3. Joan. Jung. Praef. ad Waltheri Lexicon Dipl. Cf. etiam Chron. Gottwicen- P. I. Lib. II. p. 77. — 2.) Diplomata privata ex adverso Scriptorum coaevorum, qui sua ex actis publicis, archiuisque regni desumserant, veracitate insuper fulgent, testimoniis cedere debent, fide dignitate eorum ceterum semper salva: privatorum enim auctoresfactorum parem notitiam habuisse praesumi nequeunt; talium ex opposito, qui relationes suas e nuda traditione hauserant, documentis privatorum etiam auctoritas praevalet: ,,SolIten solche Geschichtschreiber ihreAngaben auf offentliche Urkunden gebaut haben, so wird die Glaubwiirdigkeit der von Privaturkunden verschwiegenen, oder anders erzahlten