Fabó András: Monumenta evangelicorum Aug. Conf. in Hungaria historica I-II Pest 1861-1863.
II. kötet - ADVERSARIA - SECTIO III. - CAPUT IV.
152 homines aegre constitutos admitterentur, ad multas ecclesiae evangeli- cae eperjensis supplicationes augustissima regina dato ad Consilium regium rescripto clementer definivit, „quod ecclesiae evangelicae ministri ad morbidos suae religionis consortes in civitatem admitti debeant“; Consilium vero regium locumtenentiale datis ad amplissimum magistratum eperjensem litteris adscripsit: „admitti possint.“ Hinc uti clarum inter verba: posse et debere discrimen est: ita insolens fuit mandati regii immutatio. De sinistra mandatorum regiorum interpretatione suo malo edocti fuerunt trenchinienses. Dum enim circa an. 1746. mandato regio cautum iis esset, ne extranei, praeter solos indigenas, ad sacra augustanae confessionis admittantur, adversarii id ad omnes extra civitatem trenchiniensem habitantes extenderunt, cum tamen summus ille magistratus solos bohemos et vel maxime moravos, ad sacra eo commeare solitos, intellexerit; ne quid de suppressione mandatorum regiorum adversariis familiari percenseam. Nam etsi elem. regina nostra Maria Theresia peculiari edicto mandata augustissimi condam genitoris sui, Caroli VI., confirmaverit atque ad debitam eorum observationem omnes Hungáriáé cives non sine ratione adstrinxerit: tamen adversarii de mandato carolino anni 1732. d. 12. Jul. publicato, quo omnis templorum occupatio interdicitur; aut de alio rescripto, quo an. 1733. jusjurandum per beatam dei genitricem et sanctos evangelicis relaxatum fuit, nihil prorsus audire volunt. Ipsa elem. regina Maria Theresia, cum protestantes in causa decretalis illius jurisjurandi an. 1742. supplices quererentur, omnes in causa religionis molestias praeter scitum et voluntatem suam fieri significavit et ut talia prorsus tollantur, auto- ritate sua regia demandavit; vid. Geschichte der Königin part. II. sect. 1. §. VII. pag. 19. sq.: sed mandatum caesareo-regiae majestatis suppressum est. Unde facile admodum est existimare, quam audacter mandata regia, cum praesentissima rei evangelicae jactura, ab iis contemnantur. §. 2. Haec etsi ita comparata sint, ut luculentissime crimen falsi redoleant: tamen tantum abest, ut contemptores illi mandatorum regiorum poenae in legibus patriae constitutae subjiciantur, ut studiosissimi potius religionis romano-catholicae propagatores adpellentur. Crimen falsi, judice cel. Husztyo, est dolosa veritatis immutatio, in alterius praejudicium facta, publico jure poenaliter prohibita. Quis
