Fabó András: Monumenta evangelicorum Aug. Conf. in Hungaria historica I-II Pest 1861-1863.
II. kötet - ADVERSARIA - PRAEFATIO
3 pietatem educato. Is enim in regem Hungáriáé electus, cum convertendorum ad Christum popularium studio unus omnium maxime arderet, non tantum trucem indomitaeque feritatis populum, exstincto Cupa, agri sümeghiensis domino, sensim emollivit; sed etiam christianam religionem suscipiendam esse, gravi edicto constituit et nihil non fecit, quod ad gentem hungaricam deo initiandam pertinere arbitrabatur, ut adeo apud gratam meritorum posteritatem decus *) regis apostolid meruerit, de quo omnes Hungáriáé annales prolixe loquuntur. Stephano rebus humanis exempto, postquam in caput successoris ejus, Petri, propter male administratam rempublicam aliqui hungarorum conjurassent, et Leventam An- dreamque, fratres in Polonia latitantes, ad suscipiendam regni curam evocassent, ea cum conditione, ut hungaris gentili more vivere liceat, dici non potest, quam gravis procella capiti christiano incubuerit Nam dum haec fiunt, primus omnium Vatha, procerum Hungáriáé facile princeps, religionem christianam ejuravit et universam fere Hungáriám funestis admodum casibus permiscuit. Praeterquam enim quod infelici suo exemplo multos gentili superstitioni involvit: etiam episcopos non paucos trucidavit, et templa deo dedicata solo aequare veritus non est. Conf. Bonfinius Dec. II. lib-1. et Thuroczius part. II. cap. 39.. Interiisset profecto omnis rei Christianae apud hungaros memoria, nisi Andreas in regem inauguratus, eam pristinae libertati restituisset. Tantum enim abest, ut acceptatam prius conditionem impleverit, ut potius mortuo interea fratre Leventa rem christianam egregie instauraverit. Praeterquam enim quod promissionem spe obtinendi regni hungaris factam, de exstirpandis Christianis, prudens retractavit: etiam de acceptanda religione Christiana gravissimum edictum promulgari jussit , quo factum est, ut omnis fere Hungáriáé populus ad sacra Christianorum redierit. Conf. Thuroczius part. II. cap. 42. et In- chofferus in Annalibus ad an. 1048.. Post tristem Andreae obitum erant in Hungária non pauci, qui Bélám I. regem ad exstirpandos christianos permovere nitebantur; is tamen disjecto seditiosorum globo, rem christianam feliciter tutatus est. Conf. Ranzani Epitome rerum hung. ind. X.. Perstabat dein divina providentia Christiana religio in Hungária, et omnes, qui Bélám I. sequuti sunt reges, *) *) Ribaynál: nomen. 1*
