Fabó András: Monumenta evangelicorum Aug. Conf. in Hungaria historica I-II Pest 1861-1863.
II. kötet - ADVERSARIA - PRAEFATIO
2 diis suis tutelaribus, devota a superstitione gentili avocari potuisset. Sed id Carolum Magnum circa an. 791. magno studio effecisse, praeter Aventinum in Annalibus Bojorum libr. IV. et Bonfinium, patrium scriptorem, Decad. I. libr. IX., confirmat diploma Ludovici Pii imperatoris, sacerdotio pataviensi datum, quod recitat Timon in Imagine antiquae Hungáriáé pag. 253. sequ.. In eo diserte confitetur Ludovicus, quod Carolus Magnus imperator regnum hunno- rum suae ditioni non sine magno praeliorum labore subjugaverit, et homines terrae illius cultui Christianae religionis mancipaverit, in tantum, ut in eadem provincia ‘) multas ecclesias ob dei reverentiam et renovari, et a fundamentis exstrui faceret. Ii, qui sub Carolo Magno religionem Christianam susceperant, exstincti fuissent omnino, nisi dux Geysa, Toxi filius, ab Adalberto an. 969. aut, quod non sine ratione celeberrimus Schmeitzelius in Dissertatione epistolica Jenae 1722. impressa pag. 13. existimat, a S. Pilgrino episcopo laureacensi, in fide Christiana instructus, et an. 981 2) cum universa familia sua sacro illo lavacro ablutus, rem Christianam nimium collapsam laetis auctibus instaurasset. Nam etsi Ca- roli Magni temporibus an. 795. Thudunus chaganus IX. cum magno popularium numero sacro s. Christianorum ritu ablui, et Christum colere animum induxerit, ejus 3) hortatu complures hunni sub signis Christi militare inceperint: tamen Thudunus Carolo Magno vel Christo potius datam fidem an. 796. 4) fefellit atque adeo belli recrudescentis suique interitus causa fuit, ut recognoscit celeber. Timon in Imagine Hungáriáé libr. II. cap. XIII. pag. m. 256.. Id ne temporibus Geysae eveniat, ipse sapienter providit. Praeterquam enim quod doctores informando populo pernecessarios ex vicinis regionibus Christianis arcessivit et templa cultui divino destinata construxit: etiam ferocientes multumque repugnantes Hungáriáé proceres, partim sua pietate, partim auctoritate ita perdomuit, ut depositis infestis duci armis mitescerent. Conf. Bonfinium Decad. II. 5) libr. I. pag. 114. Multo felicioribus progressibus increvit religio Christiana sub Stephano rege, a patre suo Geysa ad omnem * •) ') Ribaynál: ut etiam in eadem st. ’) Ribaynál: 988. *) Ribaynál: ejusque. A) Hibáinál: 798. •) Ribaynál: VI.
