ARHIVSKI VJESNIK 7-8. (ZAGREB, 1964-1965.)
Strana - 361
arhivske službe, naučnog rada i korištenja arhivske građe« (st. 1 čl. 33); da »izrađuju naučno-informativna pomagala« i da »pobuđuju interes za historijska naučna istraživanja« (čl. 34) 28 . Ovdje treba svakako još dodati i formiranje dokumentaciono-informativnih centara (čl. 44 i 45), koji doduše neće moći da postoje baš pri svakoj arhivskoj ustanovi s potpunom evidencijom za čitavo republičko područje, već za sada neposredno tek u Zagrebu, pa zatim u većim središtima naučnog rada, ali koji se centri ne mogu formirati bez učešća, i bez ostvarenja određenih stručnih i naučnih zadataka, sa strane baš svih arhivskih ustanova u Republici 29 . Konačno, kulturno prosvjetne funkcije arhivskih ustanova 30 fiksiraju prije svega propisi našeg Zakona iz čl. 33, gdje se naglašavaju zadaci: upoznavanja građana s dokumentima kulturnog i društveno-političkog razvoja, i time djelovanja »na podizanje kulture i obrazovanja naroda« (st. 2); pridonose »obrazovanju omladine surađujući sa školama i drugim prosvjetnim ustanovama« (st. 3). Dalje se to izrazito očituje pogotovo u propisima čl. 34 gdje se kaže: »u okviru svojih zadataka arhivi priređuju izložbe, organiziraju predavanja, tečajeve, seminare i slične oblike rada, izrađuju naučno-informativna pomagala i na druge načine omogućuju šire upoznavanje arhivske građe, načina njene tehničke zaštite te pobuđuju interes za historijska naučna istraživanja« 31 . Uzevši u obzir sve navedene četiri komponente koje karakteriziraju uvodno istaknuti kompleksni karakter arhivskih ustanova, te međusobni odnos tih komponenata, ne može se dakako tvrditi da su one po svom intenzitetu jednake u svakom stadiju razvoja arhivske službe u cjelini kao i pojedine arhivske ustanove. U određenim fazama razvoja, i prema postignutom općem nivou toga razvoja, nužno će dolaziti do izvjesnog izrazitijeg značenja tek neke komponente. Odrazit će se to naročito u početnim fazama razvoja novih arhivskih ustanova. Međutim, isto je tako činjenica da su sve navedene četiri komponente zaista neophodne svim razvijenim arhivskim ustanovama, da se te komponente međusobno ne samo dobro dopunjuju, već da tvore jednu suvislu organsku cjelinu, koje 28 Kada je riječ o izradi naučnih studija u arhivima misli se u prvom redu na studije iz: arhivistike i ostalih pomoć. hist, nauka; historije institucija (uprave, sudstva, privred. organizacija, vojne organizacije i si.); historije države i prava, i si. Kod publikacija misli se naročito i prvenstveno na: arhivska naučno-informativna pomagala: udžbenike i priručnike iz arhivistike i drugih oblasti od značenja za rad u arhivima; izdanja značajnije arhivske građe; publikacije za propagandu arhivske službe. 29 Specificirajući u statutu ove naučne funkcije mogli bismo ih sistematizirati ovako : — proučava, istražuje i suvremenim naučnim metodama obrađuje pitanja iz oblasti arhivske službe i ukazuje na potrebu donošenja propisa u toj oblasti, — objavljuje studije iz oblasti arhivistike, pomoćnih historijskih nauka, konzervacije i restauracije arhivske građe, iz historije uprave, sudstva, privrednih, društvenih i drugih organizacija te opće i nacionalne historije u okviru arhivskih fondova i zbirki koje arhiv posjeduje, a korisni su za uspješniji razvoj stručnog i naučnog racta, — izrađuje naučna pomagala koja unapređuju istraživački rad u arhivu, — daje naučne i stručne informacije naučnim institucijama, domaćim i stranim istraživačima i drugim zainteresiranim osobama. 30 Detaljnije o njima vidi: Stulli B., O kulturno-prosvjetnoj djelatnosti arhivskih ustanova (»Arhivist«, VIII, 1959, sv. 3—4, str. 15—30). 31 Specificirajući u statutu ove kulturno-prosvjetne funkcije mogli bismo ih sistematizirati ovako: — priprema i postavlja razne izložbe dokumenata, — priređuje predavanja, — propagira arhivsku službu koristeći se štampom, radiom i televizijom, — surađuje s nastavom. 361
