Ciszterci rendi katolikus gimnázium, Baja, 1883

Epilógus. Hunc diceiuli usum vita publica Ilomae túlit, quao quasi sentiret numquam se Cicerone maiorem in medio prolaturam, decessit prorsus, ut numquam rediret. Destructus cum hac et ille forensis, ille iudicialis usus est, quem matrem eloquentiae diximus. Eos solum hinc mediocritatem non superare, attingere tantum videmus, quos ea adhuc parens inagistraque aluit, certamina in foro instituerunt, qui vix alii, nisi Asinius Pallio, Messala et Cassius Severus supersunt. Neque haec repentina orationis ruina mirabilis dicenda est; senatui enim pro deliberationis libertate nonnisi mutum epistolis et orationibus imperatorum obsequium est relictum, quod iusigni irónia laudat Dialógus :*) „Quodsi inveniretur aliqua civitas, in qua nemo peccaret, supervacuus esset inter innocentes orator, sicut inter sanos medicus. Quomodo enim minimum usus minimuinque profectus ars medentis habét in iis gentibus, quae firmissima valetudine ac saluberrimis corporibus utuntur, sic minor oratorum obscuriorque glória est inter bonos móres et in obsequium regentis paratos. Quid enim opus est longis in senatu sententiis, quum optimi cito consentiant? quid multis apud populum concionibus, quum de republica non imperiti et multi deliberent, sed sapientissimus et unus?" Quod dein Cn. Pompeius primo tentavit,

2) in iudiciis frena eloquentiae imposita sunt; plurimae enim causae auditoriis et tabulariis explicantur, quibus optimae vires detrahuntur orationi. Interrogationes a iudieibus factae dicturo oratori, ex quibus incipienda oratio fűit, iiulictum testibus ct probationibus a patrono silentium adimunt diligentis stili anxietatem franguntque eloquentiam. Est enim proprius oratoribus campus, in quo cursus et spatia probent sine terminis. Non magna ingenia defuere, sed ipsi quoque gliscente adnlatione detterentur.

3) Unicum fere genus totam orationein continet: demonstrativuni, quod in panegyricis partim ignavia servorum, partim stultitia iao J) Dialóg. De Orat. 1, — Dialóg- De Óvat. 38. — 3) Tacit. Aun. I. 1.