Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)
MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység
Κοζανίτες, μετέχουν μαζί με άλλους Μακεδόνες στο διαμετακομιστικό εμπόριο της Τοκάϊας και του Κετσκεμέτ. 18 Από τα πρώτα γνωστά δείγματα της κοζανίτικης μετανάστευσης αποτελούν οι εμπορικές συνεργασίες Κοζανιτών με Σιατιστινούς, που σημειώνονται στις αρχές του 18 ου αι. στο Βελιγράδι 19 και αποτελούν μέρος μιας ενότητας ολιγάριθμων εμπορικών 20 μεταναστεύσεων στον σερβικό χώρο, νοτιότερα του Βελιγραδίου. Οι παλαιότεροι ιστορικοί που έχουν μελετήσει την ελληνική μετανάστευση στη βορειοβαλκανική και κεντροευρωπαϊκή ζώνη, για να αναφέρω ενδεικτικά μερικά ονόματα όπως: ο Απόστολος Βακαλόπουλος, Όντον Φούβες, καθώς και οι πνευματικοί τους επίγονοι έχουν θέσει τα πρώτα ερωτήματα και εξηγητικά σχήματα για το ελληνικό μεταναστευτικό φαινόμενο και τη συγκρότηση των ελληνικών κοινοτήτων. Νέες προσεγγίσεις πυκνώνουν τα τελευταία χρόνια καταθέτοντας και νέες αναγνώσεις στο ζήτημα. Η ελληνόγλωσση ιστοριογραφική αποτίμηση της παρουσίας των Ελλήνων στην Ουγγαρία και ιδιαίτερα των δυτικομακεδόνων έγινε κυρίως με εθνικούς όρους ώστε να τονιστεί το πολιτιστικό και κοινωνικό έργο των ελληνικών κοινοτήτων, καθώς και η ατομική προσφορά των μελών τους. Μικρότερη σημασία δόθηκε στους τοπικούς κοινωνικούς και οικονομικούς μηχανισμούς της χώρας υποδοχής, ενώ χρονικά οι μελέτες επικεντρώνονται στον 18° αιώνα και φθάνουν έως την επανάσταση του 1821 και πάντως πριν από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους. Η εικόνα που παρουσίαζαν οι 30 περίπου ελληνικές εγκαταστάσεις στην ουγγρική επικράτεια που είχαν δημιουργηθεί από τον 18° αιώνα, είχε μετασχηματιστεί στα τέλη του 19 ου αιώνα. Το εμπόριο των εθνικών κρατών είχε παγιωθεί στις διεθνείς συναλλαγές. Οι βασικές αιτίες που 18 Σπ. Λάμπρος, «Σελίδες εκ της ιστορίας του εν Ουγγαρία και Αυστρία Μακεδόνικου Ελληνισμού», Ν. Ελλην ο μνήμων, 8/ 3(1911), 257-300. Για μνεία ονομάτων Κοζανιτών στην Ουγγαρία και στην Αυστρία, βλ. και Στρ. Ηλιαδέλης «Η συμβολή των αποδήμιον Κοζανιτών στην οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της Μεσευρώπης κατά την Τουρκοκρατία», Ελιμειακά, 28 (1992). σ. 3-33. 19 Κ. Δ. Μέρτζιος, «Οι εν Βενετία Μακεδόνες και η εν γένει δράσις τους», στο: Μνημεία Μακεδόνικης Ιστορίας, Θεσσαλονίκη 1947, σ. 262-263. 20 Μεταναστεύσεις που καθορίστηκαν και από την συνθήκη του Βελιγραδίου 1739, I. I Ιαπανδριανός, «Κοζανίτες απόδημοι στις Νοτιοσλαβικές χο5ρες (18 ος-20 ος αι.)», Ελιμειακά, 34 (1995). σ. 49. 21 Την εικόνα της κοινότητας αποτυπώνει από τη Βουδαπέστη ο αρχιμανδρίτης Γρ. Γώγος, «Η εν Πέστη Ορθόδοξος Ελληνική Κοινότης και Εκκλησία», Εκκλησιαστική Αλ,ήθεια, 4/26 (1884), σ. 339-344. Βλ. επίσης τις σχετικές εκθέσεις του Γενικού προξένου Βελιγραδίου του 1879, Ελευθερία Νικολαϊδου, «Συμβολή στην ιστορία τεσσάρων ελληνικών κοινοτήτων», σ. 346-373.
