Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)
MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység
Η δυτικομακεδονική εμπορική αποδημία, για παράδειγμα, κατευθύνθηκε σε πόλεις της πρώην Γιουγκοσλαβίας, της Ρουμανίας, της Ουγγαρίας και της Αυστρίας ξεκινώντας από τη Σιάτιστα και άλλους οικισμούς της Πίνδου (Εράτυρα, Γαλατινή, Βλάστη) έως τα Γρεβενά και τη Κοζάνη. Αυτή η εμπορική αποδημία οργανώθηκε μετά τη συγκρότηση των πόλεων της Σιάτιστας και της Κοζάνης στην τουρκοκρατία και ακολούθησε τους βόρειους οδικούς άξονες. Ενώ είχαν προηγηθεί οι απόδημοι από την Καστοριά που είχαν στηρίξει και το βενετο-μακεδονικό εμπόριο του 17 ου αιώνα. Μετά τον 16° αι. συγκροτήθηκε η χριστιανική πόλη της Κοζάνης κυρίως από μετακινήσεις κατοίκων γειτονικών οικισμών, ενώ παρόμοια ήταν και η οικιστική συγκρότηση της κοντινής γεωγραφικά Σιάτιστας. Η Κοζάνη ήταν ένα δυναμικό οικονομικό και πνευματικό τοπικό κέντρο μέσα στην τουρκοκρατία. Η χριστιανική πόλη αποτέλεσε μια οικονομική νησίδα αρκετά διαφοροποιημένη από τη γύρω αγροτο-κτηνοτροφική περιοχή και αναδείχθηκε σε κοιτίδα ενός σημαντικού αριθμού εμπόρων στη Βόρειο Βαλκανική και την κεντρική Ευρώπη. 13 Ήδη πριν από τη γνωστή αυστρο-οθωμανική συνθήκη του Πασσάροβιτς (1718), το 1708 οκτώ εταιρικά σχήματα εμπόρων που κατάγονταν από την Κοζάνη συνέστησαν κομπανία στο Κετσκεμέτ. 14 Ο Odon Füves είχε παρατηρήσει την αλυσιδωτή μετανάστευση στην ίδια ουγγρική πόλη εμπόρων με κοινή τοπική καταγωγή. Ο ίδιος είχε εντοπίσει Κοζανίτες στο Hódmezővásárhely και το Szentes, πόλεις πριν από το Κετσκεμέτ και τη Βουδαπέστη. 15 Έτσι πριν από τα μέσα του 18 ου αι κοζανίτες, αλλά και γιαννιώτες έμποροι είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην κομπανία στο Σιμπίου και στο Μπρασύφ της Τρανσυλβανίας. Σε κάποια τετράδια του Σπ. Λάμπρου γίνεται μνεία Κοζανιτών εμπόρων με σλαβικά ονόματα, ουγγρική και οθωμανική υπηκοότητα στη Βούδα το 1770-1777. 17 Στα ίδια χρόνια 13 Μαρία Χριστίνα ΧατζηΙωάννου, «Η Κοζάνη και η περιοχή της κατά την Τουρκοκρατία», στο: Ν.Καλογερόπουλος (επιμ.), Κοζάνη και Γρεβενά. Ο Χώρος και οι Ανθρωποι, Θεσσαλονίκη, Studio Uíliversity Press 2004, σ. 164-171. 14 Γ.Λάιος, Η Σιάτιστα και οι εμπορικοί οίκοι Χατζημιχαήλ και Μανούση (1Τ Κ-19 Κ αι.) Θεσσαλονίκη 1982, σ. 45 15 Odon Füves, Όι Έλληνες της Ουγγαρίας, σ. 14. 16 Olga Cicanci, Companile grecesti din Transilvania si comerstui european in anii 1636-1746, Βουκουρέστι 1981, σ. 101. A.Karathanassis, L'Hellénisme en Transylvanie. L'activité culturelle, nationale et religieuse des compagnies commerciales helléniques de Sibiu et de BrasovauxXVIII-XIXs, Θεσσαλονίκη 1989, Institute for Balkan studies αρ.205, σ. 41-42. 17 Κ.Ι.Λ., «Έρευναι εν ταις βιβλιοΟήκαις και αρχείοις Ρώμης, Βενετίας, Βουδαπέστης και Βιέννης», Νέος Ελληνομνήμων, 17/4 (1923), σ. 369-370.
