Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)
MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység
βιοτεχνικό κέντρο της Βαλκανικής, με αυτόνομη διοίκηση και συντεχνιακή οργάνωση, ανώτερα εκπαιδευτήρια (Νέα Ακαδημία, 1774), βιβλιοθήκες, τυπογραφείο (1730). 4 Μία Μακεδόνικη πόλις, όλη Βλαχοκατοίκητος, η Μοσχόπολις, εν όσω ήκμαζεν, ημιλλάτο να γίνη έξαρχος του φωτισμού των Ελλήνων με τα κοινωφελή έργα της. [...] Αλλ' είδομεν [...], ότι η πόλις αύτη ηφανίσθη. 0 Το 1768 και 1769 η Γνίοσχόπολη εγκαταλείπεται από τους κατοίκους της υπό την πίεση των Οθωμανών. Πολλοί ευκατάστατοι κατέφυγαν εις την Αυστρίαν και δια της εμπορίας υπερεπλούτησαν χωρίς να ενθυμώνται πλέον τον υπέρ της Ελληνικής παιδείας ζήλον της πατρίδος των οι μικρότεροι διεσκορπίσθησαν εις διαφόρους πόλεις της τουρκικής επικρατείας. Εν γένει δε οι Βλάχοι έχουν Ελληνικά σχολεία εις τα μεγαλήτερα χωρία των. Ακούουσιν ελληνιστί τας προσευχάς και λιτανείας της εκκλησίας. Συμπεριφέρονται αδελφικώς με τους Γραικούς ως Γραικοί και δεν δείχνουν ούτ' εκείνοι ούτε ούτοι καμμίαν εθνικήν διαφοράν προς αλλήλους, καθώς και τω όντι είναι αμφότεροι οι λαοί μιας πατρίδος τέκνα, και των αυτών προγόνων απόγονοι. Μια βλάχικη πόλη της οποίας οι έμποροι ελκύονται από τη Βιέννη όταν το εμπόριο με την Αδριατική αρχίζει να δύει και η κεντρική Ευρώπη αρχίζει να ενδιαφέρεται για το εμπόριο της Ανατολής. Όταν «η αυστριακή πολιτική απέναντι στους ξένους εμπόρους, ιδίως απέναντι στους Οθωμανούς και επομένως στους Έλληνες υπαγορευόταν από την ανάγκη να εδραιωθεί το εμπόριο με την οθωμανική Αυτοκρατορία». Η εμπορική οικογένεια Σίνα, από τον Γεώργιο τον πρεσβύτερο εκ Μοσχοπόλεως μέχρι τον Σίμωνα τον νεότερο εκ Βιέννης, θα ζήσει, όπως και πολλές άλλες ελληνικής καταγωγής και ανάλογης δραστηριότητας, μέσα στο κλίμα των εποχών, τις πολεμικές συγκρούσεις, τις πολιτισμικές Ί Βλ. Απόστολος Βακαλόπουλος, Οι Δυτικομακεδόνες απόδημοι επί Τουρκοκρατίας, Θεσσαλονίκη, ΙΜΧΑ, 1958. σ. 24-25 και του ιδίου, Ιστορία του βορείου ελληνισμού, εκδ. οίκος α/φών Κυριακίδη, Θεσ/νίκη, 1992, σ. 369-384. 5 Κ. Μ. Κούμας, Ιστορίαι των ανθρωπίνων πράζεα)ν, τμ. ιβ', Βιέννη, 1832, σ. 531. 6 Στο ίδιο. 7 Όλγα Κατσιαρδή - Hering, «Τα δίκτυα της ελληνικής εμπορικής διακίνησης», στο Σπύρος I. Ασδραχάς κ.ά., Ελ,ληνική οικονομική ιστορία, ΙΕ' - ΙΘ' αιώνας, τμ. 1 ος. Αθήνα, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, σ. 464-465.
