Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)
MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység
είναι αυτός που προέκυψε από τις συνθήκες του Κάρλοβιτς και του Πασάροβιτς, του οθωμανού δηλαδή εμπόρου που προμήθευε με πρώτες ύλες από την Ανατολή την αυστριακή και βοημική βιομηχανία. 17 Στις αναλογικά περισσότερες, αντίθετα, μελέτες της ουγγρικής ιστοριογραφίας για το θέμα, οι Έλληνες παρουσιάζονται ως μια επιχειρηματική μειονότητα με σημαίνοντα αν και επίμαχο ρόλο: μια μειονότητα, που οδήγησε την ουγγρική οικονομία από ένα μεσαιωνικό αγροτικό σύστημα στην κεφαλαιοκρατική - και πιστωτική - οικονομία 18 αλλά και μια μειονότητα που κάνοντας εμπόριο βοοειδών κατά μήκος της Ουγγαρίας και μεταφέροντας σ' αυτήν αυστριακά προϊόντα ζημίωσε την ουγγρική οικονομία. 1 Αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο απλουστεύσεων και μονομέρειας που ενέχουν οι οικονομικές ερμηνείες των πολιτισμικών φαινομένων, θεωρώ, ωστόσο, ότι ακριβώς σε αυτό το σημείο, στην πρόσδεση, δηλαδή, των οικονομικών ενδιαφερόντων της ελληνικής εμπορικής διασποράς στο χώρο της Ουγγαρίας, βρίσκεται το κλειδί για να ερμηνεύσουμε τις «εκπλήξεις» που επιφυλάσσουν στον έλληνα ερευνητή τα ουγγρικά αρχεία. Η σταδιακή εγκατάλειψη των οικονομικών δεσμών των μεταναστών με την Οθωμανική αυτοκρατορία 20 και ο προσανατολισμός τους στην κατάληψη ευνοϊκών θέσεων μέσα στην οικονομία του τόπου εγκατάστασης τους, ήταν μια διαδικασία με παραμέτρους όχι μόνο οικονομικές. Σήμαινε και τη συγκυριακή ή προοδευτική υποχώρηση των πολιτισμικών αντιστοίχων του 17 Βλ. χαρακτηριστικά, Η. Landau, Die Entwicklung des Warenhandels in Österreich, Βιέννη/Λειψία 1906, 69-70- Μ. ν. Herzfeld, «Zur Orienthandelspolitik Österreichs unter Maria Theresia in der Zeit von 1740-1771», Archív íür öslerreichische Geschichte 108 (1919), 215-343- F, Tremel, «Die Griechenkolonie in Wien im Zeitalter Maria Theresias. Ein Beitrag zur Geschichte der österreichisch-türkischen Handelsbeziehungen», Vierteljahresschrift fúr Sozial- und Wirtschaftsgeschichte 51 (1964), 108-115· G. Chaloupek/P. Eigner/M. Wagner (επιμ.), Wien. Wirtschaftsgeschichte 1740-1938, Teil 2, Βιέννη 1991, 1014 κ.εξ. is Ö. Füves, "Characteristics of the Greeks in Hungary (1550-1850)», στο J. Fossey (επιμ.), Proceedings ofthe First International Congress on the Hellenic Diaspora fromAntiquity to Modern Times, Αμστερνταμ 1991, τ. II, 146. Παρόμοια θέση και από L. Scháfer, Α görögök vezető szerepe Magyarországon a korai kapitalizmus kialakulásában, Βουδαπέστη 1930. 19 Ζ. Ács, «Les Marchands grecs en Hongrie aux 17 e-18 e siécles», Études Historiques Hongroises, τ.ΙΙ «Ethnicity and Society in Hungary», Βουδαπέστη 1990, 44. 20 Βλ. χαρακτηριστικά την περίπτωση της οικογένειας Πόνδικα στην Πέστη, Κ. Παπακο>νσταντίνου, Ελληνικές εμπορικές επιχειρήσεις στην Κεντρική Ευρώπη το β ' μισό του 18"" αιώνα. Η οικογένεια Πόνδικα, διδακτορική διατριβή, Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα 2002.
