Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)
MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység
βαλκανικού εμπορίου, της ελληνικής, δηλαδή, γλώσσας και κουλτούρας, και την υιοθέτηση πολιτισμικών μέσων που επέτρεπαν καλύτερη πρόσβαση 21 στα νέα οικονομικά και κοινωνικά περιβάλλοντα. ~ Και η ουγγρική γλώσσα ήταν ένα από τα μέσα αυτά. Οι μεταναστευτικές ταυτότητες, ωστόσο, είναι κάτι περισσότερο σύνθετο, ώστε να μπορούν να περιγραφούν απλά στη βάση του δίπολου πολιτισμική αφομοίωση-πολιτισμική περιχαράκωση. Στην Πέστη, οι Βλάχοι της Μακεδονίας και της Ηπείρου, οι πιο αναγνωρίσιμοι ίσως φορείς του βαλκανικού οθωμανικού εμπορίου και των πολιτισμικών φορτίων του, της ελληνικής γλώσσας και κουλτούρας, έθεσαν στις αρχές του 19°° αιώνα το θέμα της ιδιαίτερης γλωσσικής τους ταυτότητας και απαίτησαν την εισαγωγή, εκτός της ελληνικής, και της δικής τους βλάχικης διαλέκτου στην εκκλησιαστική λειτουργία. Στην ίδια πόλη είδε το 1808, το φως της δημοσιότητας το έργο του Γεωργίου Ρόζα, Εξετάσεις περί των Ρωμαίων ή των ονομαζόμενων Βλάχων, που προπαγάνδιζε τη γλωσσική και εθνοτική συγγένεια των Βλάχιον της Μακεδονίας με τους Βλάχους της Τρανσυλβανίας και η Μακεδονοβλαχική Γραμματική του Μιχαήλ Μποϊατζή, το 1813, που επιχειρούσε τη γραπτή κωδικοποίηση της βλάχικης διαλέκτου. 2 Οι απόπειρες έκφρασης της βλάχικης γλωσσικής ταυτότητας, η χρήση της ουγγρικής γλώσσας, η υιοθέτηση πολιτισμικών προτύπων των ανώτερων στρωμάτων της κοινωνίας εγκατάστασης, η έκδοση ελληνικών βιβλύυν και η ίδρυση ελληνικών σχολείων υπήρξαν στοιχεία που μέχρι τα μέσα του 19 ου αιώνα απαντούσαν ταυτόχρονα στην ελληνική διασπορά της Ουγγαρίας, χωρίς κατ' ανάγκη να βρίσκονται σε ανταγωνιστική σχέση μεταξύ τους. 21 Το ζήτημα αυτό συζητά διεξοδικά με αφορμή την εκπαίδευση των ελληνοπαίδο>ν στη διασπορά η Ο. Κατσιαρδή-Hering, «Εκπαίδευση στη διασπορά. Προς μια παιδεία ελληνική ή προς «θεραπεία» της πολυγλιοσσίας;», στο Νεοελληνική Παιδεία και Κοινωνία. Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου αφιεριομένου στη μνήμη του Κ.θ. Δημαρά, Αθήνα 1995, 153-177. 22 Βλ. Ö. Füves, «Gründungsurkunde der griechischen Gemeinde in Pest aus dem Jahre 1802», Μακεδόνικα 11 (1971), 335-341· G. Hering, «Der Konflikt zwischen Griechen und Walachen in der Pester orthodoxen Gemeinde», στο του ιδίου (επιμ.), Dimensionen griechischer Literatur und Geschichte. Festschrift für Pavlos Tzermias zum 65. Geburtslag, Φραγκφούρτη κ.α 1993, 145-160. 23 Μ. Γαρίδης. «Ο μητροπολίτης Παίσιος και η βλάχικη επιγραφή του Κλεινοβού: αλφάβητο και εθνικό πρόβλημα», Τα Ιστορικά 3 (1985), 183-203· Α. Azelis, «Versuche zur Verschriftlichung des Aromunischen um die Wende vom 18. zum 19. Jahrhundert», Das achtzehnte Jahrhundert und Österreich 10 (1995), 73-83.
