Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)

MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység

βοοειδή, αλλά έκαναν και εμπόριο γεωργικών προϊόντων. Αργότερα, και συγκεκριμένα την εποχή των πολέμων με τη Γαλλία, το κυριότερο εμπορεύσιμο είδος που προωθούσαν ήταν το βαμβάκι της Μακεδονίας (από αυτό προήλθε και η περιουσία των Σίνα τον 18° αιώνα). Οι Έλληνες είχαν φέρει μαζί τους ένα δικό τους πιστωτικό σύστημα, το οποίο διέφερε από την τοπική πρακτική και τους εξασφάλιζε πλεονεκτήματα απέναντι στους εμπόρους της Αυστροουγγαρίας. Δάνειζαν με υψηλότερα επιτόκια και μικρότερη διάρκεια αποπληρωμής, ενώ αντίθετα τα γραμμάτια τους είχαν μεγαλύτερη διάρκεια απ' ό,τι συνηθιζόταν στην Αυστρία. Οι αυστριακές αρχές διατύπωναν μονίμως παράπονα ότι δήθεν οι Έλληνες καταστρέφουν την πιστωτική αγορά. Αυτό είναι, βέβαια, λάθος. Και τούτο διότι δεν υπήρχε και τίποτα που θα μπορούσαν να καταστρέψουν. Στην Αυστρία και στην Ουγγαρία τα γραμμάτια ποτέ δεν λειτούργησαν ως μέσο πληρωμής: έμεναν θαμμένα μέσα στα συρτάρια σαν «νεκρό χαρτί» (άρα ήταν μάλλον ένα είδος χρεωστικού ομολόγου). Αντίθετα, τα γραμμάτια των Ελλήνων κυκλοφορούσαν από χέρι σε χέρι και ως υποκατάστατο χρήματος σίγουρα έπαιζαν πολύ σημαντικό ρόλο στα μακρινά ταξίδια με τα καραβάνια. Στα έγγραφα του Hofkaminerarchiv της Βιέννης συχνά βλέπουμε να κατηγορούν τους «Τούρκους υπηκόους» με «απειθαρχία», ότι δηλαδή ανατρέπουν την τάξη των πραγμάτων. Ο László Scháfer, αντίθετα, υποστηρίζει ότι ουσιαστικά οι Έλληνες καθιέρωσαν τη χρήση των γραμματίων στην Ουγγαρία, και σύμφωνα με την άποψη του Ödön Füves σε αυτούς οφείλονται οι συστηματικές μορφές τήρησης λογιστικών βιβλίων και διαχείρισης χρημάτων. Στην αρχή οι Έλληνες ήταν γυρολόγοι και πλανόδιοι έμποροι που συνεχώς ταξίδευαν. Αργότερα εμφανίζονταν στις εβδομαδιαίες ή μηνιαίες αγορές (παζάρια) που σιγά-σιγά άρχισαν να οργανώνονται, άνοιγαν υποκαταστήματα στα μεγάλα αστικά κέντρα, συνεταιρίζονταν με τα μέλη της οικογένειας τους, ο ένας έπαιρνε την αυστριακή ιθαγένεια, ενώ ο άλλος παρέμενε Τούρκος υπήκοος, εκμεταλλεύονταν τα προνόμια πότε του ενός και πότε του άλλου και πουλούσαν ό,τι μπορούσε να πουληθεί. Ο Γεώργιος Σίνας, όταν έγινε ο πλουσιότερος άνθρωπος της Αυστροουγγαρίας και ο μεγαλύτερος γαιοκτήμονας της Ουγγαρίας, πιστωτής της αυστριακής κυβέρνησης, ήταν η εξαίρεση στον κανόνα. Τότε πια είχε δύσει το άστρο των Ελλήνων εμπόρων. Αυτό οφειλόταν σε πολλούς και διάφορους λόγους. Είχε αλλάξει η παγκόσμια συγκυρία: μετά το 1815 το βαμβάκι εισαγόταν από τις υπερπόντιες χώρες και ήταν και καλύτερης ποιότητας από το μακεδόνικο. Όταν οι Τούρκοι περί το 1770