Kapronczay Károly szerk.: Orvostörténeti Közlemények 210-213. (Budapest, 2010)

TANULMÁNYOK — ARTICLES - Péter H. Mária: Az 1770-es Egészségügyi Főszabályzatot megelőző erdélyi javas-latok a gyógyszertárak ellenőrzésére

84 Comm. de Hist. Artis Med. 210—213 (2010) 261 Projectum De visitandis Pharmacopoeis Provincialibus Transylvanicis rudi Minerva adumbratum ab Alethophilo Sacratissima Caesarea Regiaque Majestas, Princeps nostra Haereditaria Clementissima, inter praecipua Salutaria sancita Cedro digna: imortales a Patria Nostra Grates meretur, Edieto Pharmacopoeas visitari jubente; penuque instrui, ex quo tanquam Armamentario ec Copiae Cornu Galeni ac Paracelsi aemuli Poeonia Pharmaca, DEI irae mitigendae, Chironiisque malis subigendis, secure promere possint. Piissima Matre Patriae, dante hie quoque operám, ne quid Respublica detrimenti acciperet. Quo igitur hoc quoque Mandatum Suae Majestatis optatum finem sortiatur: Visitatores in promulside operis, Provisores de Scientia Artis Phannaceuticae, praeprimis Chemicorum praeparatione, Socios ac Tyrones eorum seorsim et singillatim pro modulo quemque suo examinabunt, Instrumenta Chemica ac Laboratoria accurate contemplabuntur. Hinç ordine Naturae trium ejus Regnorum, Vegetabilis, Animalis, ac Mineral¡s nimirum Medicinalia simplicia, mox ex his Praeparata ac Composita, tam in Officinarum Thecis ac Vasculis, quam in Camerarum Materialium Repositoriis hauđ perfunctorie lustrabunt: Inquirent in singulorum natales: si fuerint indigena, propene suis Emporiis, colligantur, aut remotiis adportentur? Si exotica fuerint, quaenam Europae Regio, aut vero ex aliis tribus Mundi Plagis benefica natura nobis largiatur, illincque recta an obliqua via advehantur? Ex his utrum atque crescant et peregre confecta, minori impensa apud nos confici possint, justa lanae perpendent. Pretia singulorum certa quantitate praescribi solitorum hactenus usurpata consignent, futura pro Cautela. Tandem sincera aprobent, Deficientia necessaria suplere: corrupta autem, cariosa, effoeta, viata, exsucca, ac rancida Vulcano sacrari, aut bestiis et alitibus diripienda projici jubeant, Sedulo insimul caventes, Ne rariora ac pretiosiora Eadem(:ad invicem ubi p ures Apothecae ĥabeñ ųr, mutuo sumta), hauđ semel contemplentur: Pharmacopoeis denique ne domi nata, ibique commode praeparanda, peregre petant; rectaque adferri minoribus sumtibus, omniaque lege artis confici, sarte, tecteque conservari, justoque pretio dispensari injungant, interdicant insimul ne extra Oleas divagentur, Purgantia, Vomitoria, praesertim Drastica, Pessaria, seu foetus pellentia, Mercurialia, Arsenicalia, Opiata, ac quaelibet Heroica, nec non Quid pro Quo ulli mortalium, absque Medici rationalis Praescripto exhibeant et falcéi^n in Magistrorum suorum messem injicere praesumant. De pretiis deĥine Medicamentis aequandis sint soliciti. De Taxa inquam Medicamentorum: De qua tantae omnium Ordinum querelae! Tot lachrymae afflictorum ob pretia aucta mori se jubentium! Praeluserunt jam olim Serenissimi Reges ac Principes, Potentissimae Respublicae, Civitates denique quaedam Imperii Liberae, Pharmacopoeis suis earumque Taxis Publico donatis: Augustissima Domina Nostra novissime Taxa Viennensi praeluxit: Ex cultioribus gentibus adhuc soli Transylvani hoc ipso caruere; Apothecariis ipsis solis nulla certa formula authoritate Publica adstrictis, hacusque [!] pro arbitrio componentibus ac Dispensantibus. Simplicium aeque ac Compositorum immensam farraginem ad minores terminos, magno Pharmacopoeorum et Clinicorum solatio, reducere optandum esset! Quis vero Augiae Stabulum, nisi publica authoritate munitus, repurgabit? Viennensis igitur et Pharmacopoea et Taxa nostro Climati propinqua, jussu Suae-Majestatis ab Excellentissimis ac Experientissimis Viris adornata, ac aprobata facem merito praeferet: Aequus tamen re-