Nyelvtudományi Közlemények 84. kötet (1982)

Tanulmányok - Rédei Károly: Szófejtések [Etymologien] 221

SZÓFEJTÉSEK 227 (langsam)'; j e n. Ch. B todde^e- 'laufen (vom Rentier)'; tyg. tante- 'laufen'; s z e 1 k. (CASTR.-LEHT.: MSFOU. 122: 102) Ta. tanda-, Ke. candsa-, N cändea­'hinausgehen'; kam. tön- 'gehen, wandern'; mot. (SPASSKIJ, közli POTAPOV: MSFOu. 49: 92) mandamuM 'cKoqy'. Vö.: SETÄLÄ: FUFA 12: 91; Beitr. 129; FUV; E. ITE:ONEN: UAJb. 28: 61; MIKOLA: UAJb. 40: 38; JANHTJNEN, Sam. Wortschatz 147. A rekonstruálható uráli alapalak: *canc3-.^ 2. A tét eíccecfcit jelentéstani összefüggése nyilvánvaló, közös alap­jelt rléfctk £ehieiten, gehen' lehetett. Hangalakilag csupán abban különböz­rek egyjacáetól, hegy az első etimológiai összefüggés esetében n nélküli *cac3-, a Kí'fcdik ctíitclcgia esetéten visíent n-t tartalmazó *canc3- alapalak tehető fel. A íícteÍEcjj c **~ ne vaJtatczás azonban nem akadálya a két szócsalád eti­n (q:'í i «fi elíiteí ásárfk. Btscnló meden c ^ ne váltakozás tehető fel több D£f bites et'irclcgiatgn is. Például: PU *cac3- ~ *canc3- 'geboren werden; Vf erser': íreid. E la(c-, (ace-, M lalo- 'geboien werden, entstehen, hervor-VÍérten' stt. (vö. ÏUV); PIU *cec3 ^ *cenc3 :"Wildente': mord. E iené, Senze 'Érte' stb. ("vö. PUV); PIU *%ac3- ~ %anh- 'aufmachen, öffnen': mord. E ganze-, M ganze- va. stb. (vö. FUV); PU *wac3 -~ *wanc3 'Wurzel': cser. KH uaz, U B uoz ua. stb. (vö. FUV). RÉDEI KÁROLY; Etymologien von KÁROLY RÉDEI 202. Wogulisch mä-täpris 'Maus' Das weg. Wort ist ein Kcmpcsitum: das erste Glied ist mit mä 'Erde' identisch, das Element -rié des zweiten Gliedes ist ein Deminutivsuffix. Der Stamm täp <~ tap kann folgenden Wörtern gleichgesetzt werden: ung. evet 'Eichhörnchen' | sam. selk. Ta. B täpäng, B täpäk, N tabék, tabék 'Eichhorn'. Zur Semantik vgl. ostj. Trj. pälsvki 'gewöhn­liche Maus' «~ DN may-pehrjkd 'Maulwurf' <->- Kr. pehrjko 'ein fliegendes Tier, wie die Schwalbe, eine Eledermausart'; ostj. Kaz. aj-Aankï 'Maus' •*- *'kleines Eichhörnchen'; wog. LO tarjksr 'Maus' <~ Sy. tarjksr 'WasseiTatte' «~ Jk. mä-iärjksr 'Maulwurf. — PU *säpa od. *säp3. 203. Ost jakisch namt '^ajKe' Das ostj. Wort ist eine Entlehnung aus syrj. *nes 'noch' (vgl. wetj. nos id., syrj­nelta, nesna id.) 204. Ostjakisch pïsto- 'totstechen' Das ostj. Wort ist nur in der Kaz.-Mundart vorhanden. Es ist ein Lehnwort aus dem Syrj.: piéti- 'löcherig werden, ein Loch werden usw.' Auf oie transitive Bedeutung des ostj. Wortes hat vermutlich das syrj. piéked- 'durchstechen' Einfluß ausgeübt. 205. Syrjänisch akan 'Puppe' Die Endung -an des syrj. Wortes akan 'Puppe' mag ein denom. Ncminalsuff ix sein; es ist aber nicht ausgeschlossen, daß im Element -an das Substantiv an 'Frau' steckt. Das Grundwort ak- ist etymologisch mit syrj. akla 'Taufpatin' identisch. Beide Formen -ak und akka wurden aus weps. ak 'Frau, Gattin; alte Frau' entlehnt. Zum Be­deutungsverhältnis 'Frau' ^ 'Puppe' vgl. ung. lala 'Frau' <-~ 'Spielpuppe', rues. CaíKa 'Großmutter, alte Frau' <~ 'Puppe'. 206. Syrjänisch hb 'uiKypa MOpAfci' Syrj. I leb 'iirnypa Mopflbi H Ji6a (ojieHfl)' < russ. AOÖ 'Stirn'. 15*

Next

/
Thumbnails
Contents