Bartoniek Emma: Fejezetek a XVI–XVII. századi magyarországi történetírás történetéből
A magyar történetírás a humanizmus, a mohácsi vész és a török megszállás hatása alatt
et struere incrementa... Nec praetera mihi aliud, quam otium et secessus. Ha e kettő meglesz, akkor minden erőmmel dolgozni fogok. (239) Érsekújvár, 1571. jul. 8. ? )Mon. Hung. Hist. II., XXXII. (Verancsics XII. ) p. 11. 8 )L. : Sulica, Szilárd. Adalékok Jovius forrásaihoz. Bp. 1907. kUl. 15-37. L. : Fueter. 53-54. ^L. : Acsádi, i.m. 22. 1 (^Fueter, i.m. 53. ^Ne mihi Ingenium, qualecunque habeam, desidia contabescat. ... Senecae sententia, qui otium sine Uteris mortem et sepulturam dixit esse vivi hominis. (De situ Transsylvaniae, M.H.H., I., Tom. II., p. 122.) i 2^Scrlbere aliquid, quod. ..ad principum, nationum, vìrorumque illustrium memóriám in posteros propagandam pertineat, quum omnibus aetatibus jucundum. .. ac summe necessarium fuisse omnes scriptores testentur, nosque piane ipso usu ac naturalisatione in dies cognoscimus, tum vei maxime illos id conari convenit, qui praestantiore ingenio valent et largiorem facundiam stilique felicitatem consequuti existimantur. " (Fráter György életrajza. M.H.H. , II. , p. 17.) - Es a "gens Hungarica nulla in ratione rerum suarum curam atque memóriám ponit, praeterquam in cantilenis, quas tumultuarie compositas in symposiis tantum decantitant, virtuti simul et poculis invitamenta facientes. (Giovióhoz irt levelében, M.H.H., II. torn. II. 179.) 13) Etenim humanarum rerum quae praeterierunt, oblivioni data notitia, haud dubie et prudentia nostra redditur imperfectior et minus praesentibus, futurisque, tamquam nec his in luce permanendis, oblectabimus , segniusque seu vitia defugere, seu ad virtutem contendere sollicitabimus, ubi utrorumque exemplis caruerimus. (Fráter György életrajza. M.H.H., II., torn. II. , p. 17.) J4 )De situ Hungáriáé. (M. H. H. , II. , torn. II. , p. 122. ) '^Jovius-Gioviohoz: "rerum gestarum omnes partes expendis. ..omnia históriáé membra circumspicis, et in quoddam corpus non integrum solum, sed etiam plenum redigis. " (i. h. , II. , p. 179. ) situ Transsylvaniae. p. 121. 17) Inopia verae rerum cognitlonis multi multa aut avaritiae aut timoris causa congerunt, qui sive mercede conduct! sive principum jussu texunt históriám, nonnulli, esto quod liberi sint et nulli dedere nomina, seducti tamen propriis passionlbus, ut homines, multa odio, plura gratiae, ignorationi quamquam plurima tribuentes, nihil magis omittunt, quam quae fuerunt nihil minus persequuntur, quam quae non fuere, proprias imaginationes describentes et propterea vel ab ipso limine rejiciuntur a defaecati judicii lectoribus, vel secundae lectioni locum apud eosdem non relinquunt et tantum abest, ut celebritatem aliquam obtineant apud posteros", hogy sokkal inkább "ut etiam in primordiis suis exsibilentur et intereant. " (Gioviohoz, M.H.H. , II. , II., 180.) 18) Quis enim potest credere quod cujuspiam gentis monumenta melius ab alìis, quam ab ipsamet intelligatur et tum verius, tum uberius narrentur?" 52
