É. Apor (ed.): Codex Cumanicus. Ed. by Géza Kuun with a Prolegomena to the Codex Cumanicus by Lajos Ligeti. (Budapest Oriental Reprints, Ser. B 1.)
CODEX CUMANICUS
1.xxxiii tempus Ladislai III christianismo sincere addicti erant et habitationem in domibus solo fixis christiano more aegerrime ferebant.- Cumani Hungáriám inhabitantes sensim sensimque cum Hungaris in unum corpus coalescebant temporumque progressi! et iisum idiomatis vernaculi amittebant. Sigismundo regnante linguam cumanicam adhuc usitatam fuisse ex sequenti regis mandato scimus : «Jubente aliquando Sigismundo imperatore, secedere paululum onmes, qui cumanum nescirent. » Magna Cumanorum pars, quae Moldáviám et Valachiam inhabitabat, tandem Valachorum religionem, linguam, mores assumsit et hodie quoque quaedam familiae valachae non solum in Valachia, sed in ipsa Transsilvania, e. g. in Comitatu Zarandiensi « Komán» nuncupantur. Cumanorum memoria in nominibus quorumdam locorum Moldáviáé adhuc viget, ita vallis quaedam « Koman», et tres pagi Komanest nominantur. Duo pagi in ea Transsilvaniae parte, quae terra - Fogaras dicitur itidem Koman (superius et inferius) nominantur. Et Uzorum nomen in Hungaria haud sane extinctum est, in cod. enim dipi, per Georgium Fejér edito his formis memoratur: Uzaetis principalis Cumanorum 1279, V, 2, 509 (Vzacus), — Uz nobb. de 1412, X, 5, 268, — Uz villanus de Dorogh 1223, Dl, 1, 428, — no. viri 1299, VI, 2, 220, — Uz pater de Uza 1299, VI, 2, 220. Uzlar, terra ultra Danubium prope Budám 1259, IV, 2, 448, — Uzfalu et Uzfalva (Vzfalu) 1301, VI, 2, 305, — i Tzaházhegye, locus ad Budám, 1212, III, 1, 119. Cf. etiam n. loci Uzon in terra Siculorum (villa Uzun v. registrimi decimarum, pag. 667 et passim). Ultimus Cumanorum Ilungariae, qui linguae vernaculae quandam notionem etsi perquam defectuosam habuisse fertur, idem Stephanus Varró (F 1771) fűit, cujus jam in primo capitulo prolegomenorum mentionem fecimus. Jazyges Cumanorum sagittarii nominabantur, sagitta enim in dialectis turcicis jdi vel jei nominatur, jaìc'i vero sagittarium significai, cum qua voce hungaricum ij, ijdsz plane convenit. Scriptores Hungarorum latini formam originariam cumanicam ja'ici, pi. ja'icilar tandem in «jassonem, jassones» corruperunt,
