É. Apor (ed.): Codex Cumanicus. Ed. by Géza Kuun with a Prolegomena to the Codex Cumanicus by Lajos Ligeti. (Budapest Oriental Reprints, Ser. B 1.)
CODEX CUMANICUS
lxxxi origine Hunnicos homines, a Siculorum lingua et cognatione jam turn defecisse. » 1 Cumanos posterius a fide Christiana saepissime defecisse e nonnullis litteris et bullis pontificum comperimus, ita ex litteris Bonifacii IX. et aliorum. T huroczi in chronicis Hungarorum de re Ladislao diserte dicit: «Cumanice, et non Catholice conversabatur». — Mongoli Bela IV. in Hungaria regnante densissimi locustarum examinis instar superatis Riphais montibus Cumanorum, Alanorum et Russorum regiones Moldáviám versus quotidianis vexabantincursionibus, nimirum anno 1235 regionem inter Volgám et Cumam, ab anno 1237 terras principum russorum devastabant. Cumanorum una pars e Taurica ad Russos, altera ad imperatorem byzantinum refugit, alii vero se ad fratres Moldáviám et Valachiam inhabitantes receperunt. Cumanorum Moldáviáé princeps, Kuthen nomine, simul cum suis a rege Hungarorum in Hungáriám receptus sedes ei et suis assignatas occupavit, sed Rogero docente antequam simul cum gente sua in novam patriam transmigrasset, solus venit ut linguam regni edisceret. Frater J ulian us de ordine praedicatorum Baskiriam, ,id est Dentiam chronicorum hungaricorum 2 (quam regionem Ibn Dasta «Moggarije» et ipse Julianus «magnam Hungáriám» nominabat) peragrans anno 1237 c' e progressu dominii Mongolorum comperit ac redux in patriam litteras ducis mongolici ad regem Hungáriáé sibi commissas huic tradidit. Has litteras primum liber baro Hormayr-Hortenburg 3 et cum aliquot annis posterius Jerney publicavit. Ecce tenor litterarum : «Ego chayn nuncius regis celesti cui dedit potentiam super terram subicientes mihi se exaltare et deprimere adversantes. Miror de te Hungarorum regule, quod, cum ad te miserim tricesima vice legatos, quare ad me nullum remittitis ex eisdem, sed nec nuntios tuos nec literas mihi mittis. Scio quod rex es dives et potens, et multos habes sub te milites solusque gubernas .ma' «Milkovia». Viennae, MDCCLXXXI. Tom. I. Pag. 115, 116, 117. 2 V. cl. PAULI HUNFALVY «Magyarország Etnographiàja». Pag. 285, 286. 3 Die goldene Chronik von Hohenschwangau der Burg der Welfen, der Hohenstauffen und der Scheyren». Monachi, 1842. Pars. II, Pag. 68. 69. CODEX CUMANICUS. f