Janus Pannonius Múzeum Évkönyve 25 (1980) (Pécs, 1981)
Természettudományok - Horváth, Adolf Olivér: Potentillo – Quercetum (sensu latissimo) Wälder, III.
40 А. О. Quercion pubescentisArten sind: Quercus pubescens, Sorbus torminalis, S. domestica, Brachypodium pinnatum, Anthericum ramosum, Bupleurum talcatum, Teucrium chamaedrys, Fragaria viridis, Arabis hirsuta, Festuca rupicola, Carex michelii, Peucedaniim cervaria, Lithospermum purpureo-coeruleum, Coronilla varia, Siler trilobum, Coronilla emerus. Acidokline Arten sind: Agrostis tenuis, Anthoxanthum odoratum, Melampyrum pratense, Aira flexuosa. Die Fagetalia-Elemente sind die folgenden: Galium odoratum, Carex sylvatica, Scrophularia nodosa, Stachys sylvatica, Festuca gigantea, Actaea spicata, Moehringia trinervia, Mercurialis perennis. Euphorbia amygdaloides, Allium ursinum, Phyteuma spicatum, Daphne mezereum, Pulmonaria officinalis, Lamiastrum montanum, Asarum europaeum. In der Laubkronenschicht: Tilia cordata, Prunus avium, Carpinus, Fagus (Jelen — Mader 1969). Im Wiener Wald forschte ich mit Zukrigl im Jahre 1974 am 8. Mai in den XIII. (Obersanktveit „Gemeinedberg"), XVI. (Galicin-Wald) und XVII. Zirkel (Michaels-Wald). In Wiener Wald ist der Boden aus Flysch entstanden mit Pseudo-GleyCharakter. Die Wälder sind reich an Carpinion-Elementen. Aber Quercus cerris ist im jetzigen Menge unnatürlich. Bei Obersnaktveit kann man thermophile, Quercus pubescens-W aid-Arten zu finden: Clematis recta, Coronilla emerus, Euonymus verrucosus, Sorbus torminalis, Peucedanum cervaria. Viburnum lantana, Lonicera caprifolium, Polygonatum odoratum. Gibt es in diesen Wäldern Potentillo—Quercion (Quercus cerris, Lysimachia punctata, Rosa arvensis) und Potentillo—Quercetalia~Elemente auch (Hieracium sabaudum, Serratula tinctoria, Lathyrus niger, Viola riviniana, Luzula albida, Festuca heterophylla. Silène nutans). Charakteristische Artenkombinations-Taxa sind: Lathyrus vernus, Tanacetum corymbosum, Trifolium medium, Hieracium sylvaticum, Galium sylvaticum, Poa nemoralis, Trifolium alpestre. - Bei Grossan im Kaiserwald kommt es vor ein Quercetum roboris pinetosum cult. Wald mit Zerreichen-wald-Arten. (Potentilla alba, Carex montana, Hieracium sabaudum, Lathyrus niger, Viola riviniana, Serratula tinctoria, Veronica officinalis. Daphne laureola, Lonicera caprifolium. — Acer campstre, Hieracium sylvaticum, Festuca heterophylla, Convallaria majális. Campanula persicifolia, Ajuga reptans, Symphytum tuberosum ssp. nodosum, Melittis carpatica.) Nach Mayer (1973) am Rande des östlichen Wienerwaldes gibt es verschiedene Typen des Zerreichenwaldes : 1. mit wärmeliebenden Arten, 2. mit Carpinion-Taxa, 3. Typ mit Agrostis tenuis und Luzula forsten auf Sandstein, 4. 5. Polygonatum latifolium- und Allium ursinum-Typ in Auwald in Schönbrunn. Nach Mayer (1973) zwei subkontinentale Eichenwälder treten in dem Rande des Ostalpenraumes auf, als Potentillo-albae-Quercetum s. 1.-Wälder. Unter dem Namen Quercetum petraeae-cerris ist es angegeben der eigentliche Zerreichenwald von Ungarns eine Assoziation, als pannonische Cönosis. Es ist verbreitet im Weinviertel Österreichs und in warmen Lagen des Burgenlandes. Das typische Potentillo albae-Quercetum (ohne Zerreiche) bis Südwestdeutschland dringt vor. Das Quercetum petraeae-ceriis haben erstenmals von Österreich Jelem-Kilián—Neumann (1963) aus dem Steinbergwald im östlichen Weinviertel bei Neusiedl (Zaya) beschrieben. Die sommerwarmen Standorte (Juli 19, 6.) der Assoziation sind relativ niederschlagarn (jährig 600 mm, Sommer 125 mm), in der collinen Stufe (200-300 m). Bei massiger Wuchsleitung (10-15 m) und mit den reichlichen Fros':rissen dominiert in der nieder mittelwaldartigen Beständen der Quercus cerris (einzelt Qu. pubescens und Qu. robur) I nd reichlich der Feldulme. In der Strauchschicht herrscht Ligustrum vulgare vor. Es ist noch darin: Crataegus monogyna. Viburnum lantana, Cornus mas. Pannonisch-kontinentale Waldelemente fallen besonders auf: Carex michelii, Phlomis tuberosa, Lactuca quercina. Inula conyza. Campanula bononiensis. Typischen Artenkombination-Taxa der Assoziation sind: Viola hirta, Lathyrus niger, Tanacetum corymbosum. Dabei gibt es auch xerothermen Arten: Dictamnus albus, Lithospmerum purpureocoeruleum, Hesperis tristis. Die Fagetalia-Arten fehlen. Auf Sonnenhängen, trockenen Lössbraunerden bzw. Tschernosemen ist es auch ein typischer Flaumeichenwald. In Talmunden auf frischen Kolluvionen (aus Tschernosem) tritt Quercus petraea-Wald auf mit Potentilla alba. Primula veris und Ulmus minor, (reichlich). Es gibt hier auch ein Potentillo albae-Quercetum poetosum nemoralis-W aid. In diesen Wäldern durch den Niederwaldumtrieb wurde Quercus cerris begünstigt und Quercus robur dominiert geworden ist. Mit der Überführung der Niederwälder in Hochwälder unter Förderung von Quercus robur könnte die Leistungsfähigkeit steigern.