Janus Pannonius Múzeum Évkönyve 25 (1980) (Pécs, 1981)
Természettudományok - Horváth, Adolf Olivér: Potentillo – Quercetum (sensu latissimo) Wälder, III.
POTENTILLO — QUERCETUM WALDER III. 41 VII. DAS POTENTILLO MICRANTHAE - QUERCETUM DALECHAMPII IN MECSEKGEBIRGE (Tabelle Mt/4b) Species characteristicae subordinis : I. Hieracium sabaudum III (Qu.-F.) — Carex montana I, Lathyrus niger I, Serratula tinctoria I (Qu. p.) — Genista germanica I, Viola riviniana I (Qu. г.). II. Festuca heterophylla III, (Qu.-F.) — Hypericum montanum I, Silène nutans I (Qu. г.) — Luzula albida II, Veronica officinalis (Qu. г.). Combinatio typica specierum subordinis: I. Calamintha clinopodium II, Lathyrus vernus II, Viola hirta II, Campanula persicifolia I, Tanacetum corymbosum I, Galium schultesii I, Genista elatior I (Qu.-F.) — Veronica chamaedrys IV, Betonica officinalis I, Vincetoxicum hirundinaria I, Galium mollugo I, Solidago virga-aurea I, Trifolium alpestre I, Trifolium medium I (Qu. p.) — Hieracium sylvaticum I (Qu. г.). II. Quercus petraea V, Acer campestre IV, Crataegus monogyna V, Rosa canina V, Poa nemoralis IV, Fragaria vesca III, Ajuga reptams II, Astragalus glycyphyllos I, Convallaria majális I, Daotylis polygama I, Digitalis grandiflora I, Melittis carpatica I, Polygonatum odoratum I, Valeriana stolonifera I (Qu.-F.). Species characteristicae foederationum : I. Luzula forsten IV, Helleboris odorus III, Potentilla micrantha II, Doronicum orientale I, Muscari botryoides I, Rosa arvensis I, Symphytum tuberosum esp. nodosum I (Qu.-F.) — Quercus oerris IV, Lonicera caprifolium II, Ranunculus polyanthemos II, Tilia argentea II, Achillea distans I, Campanula rapunculoides I, Chamaecytisus supinus I, Diotamnus albus I, Lathyrus venetus I, Lychnis coronaria I, Paeonia officinalis ssp. banatica I —IV, Potentilla alba I, Potentilla rupestris I, Ruscus aculeatus I, Si• lene viridiflora I, Tamus communis I, Vicia cassubica I (Qu. p.) — Lychnis viscaria II, Genista ovata ssp. nervata I, Lembotropis nigricans I (Qu. r.) — Lysimachia punctata I (Qu. p.). (Horvát 1972) Im vorangehenden Kapitel habe ich die Potentillo-Quercion Assoziation des Pannonicums beschrieben, die ausserhalb der Grenzen von Ungarn in Slowakien (Quercetum petraeae-cerris) und im Burgenland, sowie auch im Wienerwald zu finden sind (Potentillo albae-Quercetum typicum). Aber selbst die Assoziation Potentillo albae-Quercetum pubescentis Horv. 73. im Rheingebiet, in Elsass, im Regenschatten der Vogesen, weist einen auffallend pannonischen Charakter auf. Issler, der Forscher der Vogesen und deren Umgebung stellte bereits vor einem halben Jahrhundert den pannonischen Charakter der Flora und der Vegetation dieser Landschaft fest. Innerhalb des Pannonicums ist im Ungarischen Mittelgebirge Quercetum petraeae-cerris als klimazonale Cönosis zu finden, mit Ausnahme der Vorhügel des Gebirges bei Gödöllő und am Nordostrande der Ungarischen Tiefebene, auf dem Hügel, der Kaszonyi-hegy, (Kaszonyer Berg genannt wird) wo sie extrazonal zu finden ist. In West-Transdanubien erscheint Potentillo albae-Quercetum petraetosum und roboretosum, auf den Hügeln, bzw. auf der Ebene. Die dritte Eichenwaldassoziation Transdanubiens (des Pannonicums) ist der Mecseker Potentillo micranthae-Quercetum dalechampii, die näher verwandt den Balkanischen Assoziationen des Quercion frainetto ist, als das Quercetum petraeae-cerris im Ungarischen Mittelgebirge ist. Dagegen kann man einige DifferenzialCharakterarten derselben auch in den west-danubischen Potentillo albae-Quercetum Wäldern vorfinden (Genista germanica, Lysimachia punctata, Muscari botryoides. Genista ouata ssp. nervata, Luzula lorsteri, Rosa arvensis, Tamus communis). Diese hier aufgezählten Taxa kommen im Mecseker Potentillo micranthae-Quercetum dalechampii reichlich vor, aber nur sporadisch sieht man sie im Potentillo albae-Quercetum in Transdanubien, in Burgenland und im Wienerwald. Das sind gute Differenzialarten der Assoziationen in West-Transdanubien und im Mecsek, gegenüber denjenigen im Mittelgebirge. Solche Differenzialart ist noch im Mecsek und im Wienerwald innerhalb des Eichenwaldes mit Potentilla die Lonicera caprifolium. Während die Tilia argentea eine Differentialart der Assoziationen in Somogy, Tolna und im Mecsek ist. Darüber hinaus können als gute differenzialen Charakterarten des Mecseker Potentillo micranthae-Quercetum dalechampii innerhalb des Pannonicums gegenüber dem Quercetum petraeae-cerris und dem Potentillo albae-Quercetum noch die folgenden Taxa aufgezählt werden: Lathyrus venetus, Doronicum orientale. Genista germanica, Helleborus odorus (statt) dessen vikariiert im Ungarischen Mittelgebirge H. dumetorum bzw. purpurascens, und im Westen der H. foetidus schliesslich die schönste Wildblume Ungarns: die Paeonia otticinalis ssp. banatica. Die Zerreichenwälder des Mecseks habe ich in meiner Monographie behandelt. In den vorangehenden Kapiteln wies ich unzähligemale auf die verwandten und differenzialen Züge der Mecseker und der übrigen Assoziationen hin. Im westlichen Mecsek auf permischem Sandstein, und in Mittelmecsek auf rhaetischer Sandstein zeigt das Potentillo micranthae-Quercetum mecsekense einen stark acidoklinen Charakter, mit einer oft ärmlichen Sträuchsschicht und bildet einen Übergang ins Luzülo-Quercetum. So z. B. in Lámpás bei Pécs geht das Potentillo micranthae-Quercetum melicetosum über die Subassoziation mit Festuca heterophylla in den Typ mit Luzula über. Letzterer geht dann ins Luzülo-Quercetum leucobryetosum mit Melampyrum und Luzula-Facies über.