Carolus Wagner: Analecta Scepusii sacrii et profani. Pars II. (Viennae, 1774.)

Eodem Anno arx Fíileck quadraginta & uno anno ab Turcis poflefla in Ghriftianorum devenit poteftatem. Arcem Fülek Bebek, a Ferdinando ad Johannem Regem deficiens tanqúam íuam haereditariam Turcis tradidit; in hanc arcem Odtingentorum diftindlorum Pagorum Judices impulfi quot annis imperatum tributum deferre, niü extremae crudelitatís fupplicia (cum plerique Turcae, fi quid imperarent, paium fanguine confperfum una mittere foliti funt, innuentes quid mandata detreetantibus expedtandum fit) fibi attrahere vellent. In obfidione arcis Fülek confilia, & virtus Stephani Bathori, Sigismundi Rákóczy, & SebaftianT Thököly emicuerunt. Multum adjuvit occupationem arcis, cum ii, qui in arce erant, tormentis quidem , pulvereque tormentario fatis inftructi, fed artificibus ad dirigenda tormenta idoneis deftituti fuerint; factum hinc eft, ut pleraeque ejacuhtiones altius ferrentur, qüarn"ut ullum e noftris laedere pöffent. Tandem 27. Novembris arx tradita Chriftianis, fervata Turcis vita, exceptisiis, qui abnegato nomine Chriftiano ad Turcas defeciífent, quod in ipfis ad terrefaciendos alios exemplum ftatuendum videretur. De rcbus autem, feu facultatibus in pundtis pacis nulla facta per Turcain mentio. Turcorum vero exeuntium nonnulli ita onufti erant, ut difficulter incedere polfent, quod obfervantes noftri, omnes in hortum quendam, in quo praecipui Turcae fepulchra fua habebant, conclufos, fub accurata vígilia per nodtem reliquerunt; tandem fingulis ex ordine peculiariter excuífis, pecunioe, aliaeque res pretiofae, quas apud fe habebant, illis ademptae funt^ quorum fumma fupra novemdecim millia Thalerorum Joachimicorum computata eít, ipfi vero in eo, quem quisque habebat veítitu, relidto etiam fuo cuique ad ferenda arma idoneo falcato gladio, per aliquot milliaria dedudti funt. Non pauci tamen five quod receptum fe apud reliquos Turcas habiíuros eífe defperarent, five quod, ut plerique aperte faíli íunt, e felici fucceűu, quem Chriítiani in hac expeditione habuilfent cum contra omnes Turcarum conatus, quibus illi refiftere volebant irriti fuerint, colligerent verum Deum Chriftianis praefto fuiífe , relidta Mahomedana impietate ad ampledtendam Chriftianam religionem animum adjecerunt, atqué ita poftquam in dodtrina pietatis inftituti fuerunt, alii aliis in locis, una cum uxoribus <SC liberis Baptifmi Sacramentum acceperunt Paulus Nyári olim Capitaneus in Szendrö, Praefectus eft arci Fiilek. Deditione Füleky audita, Turcae Szécfénienfes incenfa arce, & frugibus profugerunt, fic hoc anno intra quatuor hebdomadarum decurfum tredecim arces Turcis ereptae, Chriftianis parere cceperunt, nimirum Szabatka, Fülek, Divén, Hajnácskö Széclen, Kékkő Germanis Blobenftéin, Hollokö, Buyak, Vatzkö, Dregel, Hidvég, & Palanka. M*