Kitaibel Paulo - Tomtsányi Adamo: Dissertatio de terrae motu in genere ac in specie Mórensi anno 1810 die 14. januarii orto (Budae, 1814)

Sectio I. De causa terrae motus in genere, ac in specie de causa motus Albensis

hiatus ad milliaria sub terra protensos ,-manifestos faciunt nobis non pauci rivi, et vasta flumina , quae medio in cursu a terra glutiuntur non amplius, aut saltem post longos, coecosque sub terris errores in auras iterum emersuri. Quaerit Afer fluvium Nigrum alte sub pedibus labentem, quem paulo antea avida vorago intercepit. Tigris quoque in medio itineris siccatur , et paulatim non apparentibus damnis minuitur primum , dein consumitur. Quo illum putas abire? nisi in obscura terrarum utique cum videas emergere iterum non minorem eo qui prior fluxerat. Silentio praeterimus alia, nam vel his, de indubitata existentia cavernarum ad necessitudinem satis dictum putamus,

108. Ait secundo Stukeleius, ejusque sectatores, quod si stratum lithantracum in terra demersum ab extus accendatur, nullus terrae motus hos subterraneos ignes consequatur, concludit itaque in lithantracum, aliarumque similium substantiarum ignibus, terrae motum reponi non posse. At vero infirmitatem argumenti hujus facile quisque perspiciet , qui animadverterit, iithantraces ab extus accensos, cum atmosphaera semper communicare , nec absque aere ardere posse* ac si etiam ignes hi successive profundius penetrent, semper tamen eos, et reliquas substantias elasticas evolutas, per factos hac combustione hiatus, in aera facile e- vadere posse, quin sub terris accumulari debeant. Ideoque nullum terrae motum causare poterunt. Experimur istud in vulcanis, qui nunquam terrae motum causant, dum jam ignes, et alias substantias elasticas in auras evomunt, sed tunc solum, dum natae hae substantiae viam ad auras evadendi liberam non habent, sed eam primo sibi aperire debent. Tali igitur solo casu, et Iithantraces, sub terris accensi, terrae motum dare possunt, non

G a v#99