A Fővárosi Könyvtár évkönyve 1942
Koch Lajos: Brahms-bibliográfia
12U Brahms IV. szimfóniája (e-moll). Bemutatta a philharmonikus társaság. [IV. Symphonie (e-moll) von Brahms : Vorgetragen von der Philharmonischen Gesellschaft.] 128 = Pesti Napió 1886. XI. 30. Br. e művét kissé hidegen fogadta a közönség, csak a dallamosabb andante keltett mélyebb impressziót. Dieses Werk von Br. wurde vom Publikum etwas kühl aufgenommen, nur das melodiösere Andante machte einen tieferen Eindruck. Dömpke, Gustav. Die e-moll Symphonie [von Brahms]. = Allgemeine Zeitung (Wien) 1886. 21. I. Verfasser spricht von der »strengen Grösse und Majestät« des Werkes, besonders des vierten Satzes und von dem »bald feierlichen, bald düsteren Pathos« seiner Variationen. Hanslick, Eduard. Die e-moll Symphonie. = Neue Freie Presse (Wien) 1886. 19. I & 1887. 5. I. Vergleicht die Symphonie mit einem dunklen Brunnen; je länger man hineinschaut, desto mehr Sterne glänzen uns entgegen. Harrach József. Brahms IV. symphoniája (e-moll). Előadta a filharmonikus társaság. — Brahms : Zongoraquintett f-moll, op. 34. Előadta a Krancsevics vonósnégyes társaság D’Albert Jenővel. [Vierte Symphonie (e-moll) von Brahms. Vorgetragen von der Philharmonischen Gesellschaft in Budapest. — Klavierquintett in f-moll op. 34. Vorgetragen vom Streichquartett Krancsevics. Am Klavier Eugen D’Albert.] 128 = Pesti Napló 1886. XII. 6. Br. negyedik szimfóniája a legnagyobb érdeklődést keltette a hangversenyt látogató közönség körében. Ez természetes is, mert Br. korunk legnagyobb szimfonikusa. Br.-ot teljes megismerésére sokszor kell hallanunk. Azt az egyéni sajátosságot, amely Br. zenéjén végig vonul, meg kell szokni. Br. e-moll szimfóniája jóval világosabb, egyszerűbb a régieknél. Talán szűkebb körre is fogja e művét, habár gondolatainak nem tud valóban plasztikus jelleget adni. Br. e müve bővelkedik zenei szépségekben, a mesterkéltség kevesebb benne, mint előző műveiben. — Br. f-moll zongoraquintettjét a Krancsevics vonósnégyes társaság mutatta be. Igazi gyönyört keltett. A nagyon is egyenlőtlen sikerrel alkotó mester egyik legköltőibb műve. Die vierte Symphonie von Br. weckte beim Konzertpublikum grosses Interesse. Das ist auch selbstverständlich, denn Br. ist der grösste Symphoniker unserer Zeit. Um Br. vollkommen zu kennen, müssen wir ihn öfters hören. An die individuelle Eigentümlichkeit, die sich durch die Musik Br’, zieht, muss man sich gewöhnen. Die Symphonie in e-moll von Br. ist um vieles klarer, einfacher, als die Vorigen. Er fasst auch das Werk vielleicht knapper, obgleich er seinen Gedanken kein wahres plastisches Gepräge geben kann. Auch dieses Werk ist reich an musikalischen Schönheiten und weniger gekünstelt, als seine Vorherigen. Das Klavierquintett in f-moll wurde von der Streichquartettgesellschaft Krancsevics vorgetragen. Es ist eines der poetischesten Werke des mit so ungleichem Erfolg schöpfenden Meisters. Hausegger, Frtlr. Gedanken eines Schauenden. München : Bruckmann 1903. 549 p. Brahms : p. 231—236. Die e-moll Sinfonie v. Br. p. 237—239. Helm, Theodor. Wiener Musikbrief: Brahms’ vierte Symphonie. 75 = Pester Lloyd 1886. 10. II. Das Werk ist höchst merkwürdig. Es verrät vor Allem ein enormes technisches Können. Am bewunderungswürdigsten ist der letzte Satz, wo die altklassische Form der Passacaglia so grossartig, neu und kühn behandelt wurde (32 Variationen über ein Thema von acht Takten), wie seit Johann Sebastian Bach in keinem anderen Werke. Huschke, Konrad. Vom Wesen der letzten Brahms-Sinfonie. = Neue Musik-Zeitung (Stuttgart) 1926. Sept. & Allgemeine Musikzeitung (Leipzig) Jg. 64. p. 185—187. Kalbeck, Max. Die e-moll Symphonie. = Presse (Wien) 1886. 21. I. Kretzschmar, Hermann. Brahms : Symphonie Nr. 4. (e-moll.) Leipzig: Breitkopf & Härtel 1900. 24 p. (Kleiner Konzertführer.) (ni. g.) [Molnár Géza.] Brahms : e-moll szimfóniája a filharmonikus hangversenyen. [Brahms* Symphonie in e-moll bei den Pester Philharmonikern.] 1893. XII. 20. Bq 071/5 = Fővárosi Lapok ( Budapest) 1893. XII. 21. Brahms négy szimfóniája közül az e-moll a legérettebb. Von den vier Symphonien Brahms’ ist die Vierte am reifsten. (n. k.) Filharmóniai hangverseny : Brahms IV. szimfóniája. [Brahms’ IV. Symphonie.] = Egyetértés (Budapest) 1893. XII. 21. 114 Brahms e szimfóniájában sokkal több a tudás, a routine, mint az invenció. Br.-nak nagyon szép motívumai vannak e szimfóniájában, de azokat sok részlettel veszi körül, úgyhogy a leggyakorlottabb zenész is csak nehezen követi rejtett útjain. A művet Nikisch Artur interpretálta tökéletesen. In dieser Symphonie von Br. ist mehr Gelehrtheit und Routine, als Invention. Br. hat sehr schöne Motive in dieser Symphonie angewendet ; er hat sie aber mit so viel Nebenstellen umgewebt, dass es dem geübtesten Musiker seine geheime Wege zu folgen Mühe kostet. Das Werk wurde von Arthur Nikisch meisterhaft interpretiert. Paumgartner, H. Die e-moll Symphonie und das Triumphlied. = Abendpost (Wien) 1887. 18. I. Schütz, Max. Brahms’ Vierte Symphonie. Vorgetragen von der Philharmonischen Gesellschaft in Budapest 1886. 29. XI. 75 = Pester Lloyd 1886. 30. XI. Diese Symphonie Br.’ trägt das Gepräge der zweiten Stylperiode des Meisters. Der lyrische Charakterzug ist in ihr der Vorwaltende. Der symphonische Grundzug tritt in diesem Werk nicht so klar und entschieden hervor, wie in den früheren Symphonien ; die klare, durchsichtige Gestaltung tritt jedoch auf dem Untergrund höchster kontrapunktischer Kunst sieghaft hervor. Speidel, Ludwig. Brahms’ IV.Symphoniee-moll. Fremdenblatt (Wien) 1886. 19. I. Verfasser meint, dass die Symphonie förmlich nach einem Programm schreie und beruft sich auf einen »Jemand«', der das Finale ein Soldatenbegräbnis nannte.