Hegyi Ádám (szerk.): Összeírások és egyházlátogatások a Békési Református Egyházmegyében 1721 és 1820 (1831) között - Editiones Archivi Districtus Reformatorum Transtibiscani 26. (Debrecen, 2022)

4. Összeírások

* ÖSSZEÍRÁSOK *

nec non seminarii intertentione, ac musicorum subsistentia requisitos sumptus ex g[ene]rale parochorum cassa adferendo demisse instantis eo fine benigne transmittere dignata fuit, quatenus nimirum:

Primo: in co[mi]t[a]tibus per quos Varadiensis diaecesis protenditur, nullatenus admittatur, ut inibi degentes augustanae et helveticae confessioni addicti, ad loca in quibus commorantur, et ubi publicum dictarum confessionu[m] exercitium antehac non habuerunt, absque benigno indultu et concessione regia, de novo praedicantes et ludimagistros quospiam introducant vel etiam templa aut oratoria erigant. Imo si ab anno 1720-mo [f. 137v.] per praedicantum introductionem, vel etiam templorum aut oratoriorum erectionem quaepiam innovationes ad praesens factae fuissent, eas specifice in quo nimiru[m] loco, quo tempore quid factum extiterit, connotari faciat excelsum hocce consilium, et pro impertienda ulteriore eatenus resolutione suae majestati sacr[atissi]mae demisse significet.

[...]

[f. 138v.]

[,..]l-mo. D[omi]num ep[isco]pum Varadiensem exponere, qualiter in hac sua diaecesi ex quatuor co[mi]t[a]tibus constante reperiant[ur] parochiae prope 500-tae ex quibus romano catholicae non nisi 12 eademque apotiori tum ob ministrorfum] defectum, tum subsistentiae carentiam et templorum ruinam improvisae plane possideantur. Reliquas vero parochias omnes ultra 460 esto magna ex parte catholicas repertas acatholici adusque modo obtineant. Quodque adhuc magis mirandum, recenter post ipsam commissionem Pesthiensem, occasione cujus authoritate regia ordinatum extitit negotium religionis in statu quo manere, et nihil innovari debere, schismatici tamen graeci ritus, minus perpensa hac sanctissima regia ordinatione, passim per totam diaecesim Varadiensem ecclesias et synagogas suas locarent. Ita et calvinistae contra eandem expressam regiam commissionem aedificassent de recenti in Püspöki turrim novam in Margittá, Bihar, Somlyó, Gyolna[!], Berény, Békés, Csaba, [f. 139r.] Szarvas, Kereszladány, Széghalom et in vistu ecclesiam catholicam pro suo exercitio reparassent. Ac proinde supplicat d[omi]nus ep[isco]pus pro elargiendo benigno mandato, quoad excedentes in negotio religionis acatholicos et schismaticos, quatenus semet emanatae hoc in puncto occasione commissionis Pesthiensis regiae decisioni accommodare, atque ab ulteriore innovatione supersedere debeant, quo facto praescinderetur filum querelarum, sternereturque via optatae tranquillitatis.

112