ARHIVSKI VJESNIK 15. (ZAGREB, 1972.)

Strana - 196

Kad pišemo objašnjenje uz neko lično ime u indeksu, moramo se rukovoditi zahtjevom da svi podaci o jednom licu, bez obzira na to pod kakvim imenom dolazi u dokumentima, moraju biti koncentrirani na jednom mjestu, tj. u osnovnoj natuknici (lemi, rubrici). Samardžić (o. c, str. 57) traži da se objašnjenje svakog ličnog imena počne osnovnim enciklopedijskim podacima (v. naš malopređašnji primjer Ardelio Delia Bella), a onda da se navedu tumačenja koja su u vezi s publiciranom građom. Shemu A. Wolf a za objašnjenje ličnih imena u indeksu donosi Friedberg (o. c, str. 105): najprije zanimanje, zatim najvažniji datumi iz života dotične osobe, položaji i funkcije što ih je zauzimala, članovi porodice, pa onda specifični detalji u neposrednoj vezi s karakterom publiciranih arhivskih izvora (npr. ako se to ime nalazi u kakvoj knjizi računa ili kakvom drugom zborniku materijala za ekonomsku povijest, navest će se imetak te osobe, transkripcije u vezi s njenim imetkom itd.). Redaktor može, ako je potrebno i karakterizirati djelovanje te osobe, npr. »reakcionar«, »širio napredne ideje«. Ako je raspon izdanja građe veći od 50 godina, uz oznaku funkcije dolaze i datumi od kada do kada je trajala. Objašnjenja mogu biti sasvim kratka, a u krajnjem slučaju, ako se na kojem drugom mjestu u publikaciji građe nalazi prikaz uloge pojedinih ličnosti, mogu i izostati. Indeks osoba može se razdijeliti na specijalne indekse ako je to praktično i pomaže da se lakše ostvari svrha izdanja. Npr., ako izdajemo pečate, može se sastaviti poseban indeks vlasnika pečata. 104. INDEKS GEOGRAFSKIH POJMOVA. U njega ulaze (prema Samardžiću, o. c, str. 57) imena zemalja, država, pokrajina, upravnih oblasti, regija i administrativnih jedinica, nazivi u reljefu i hidrografiji, sva imena mjesta (toponimi) i pojedini objekti: mostovi, samostani, crkve, hanovi i kasarne, pa i etnička imena. Jedino Samardžić smatra da etnička imena spadaju u indeks geografskih pojmova; ostali autori, a i praksa, stavljaju ih u predmetni indeks (stvarno kazalo). No tu treba razlikovati slučaj ako su etnička imena očito izvedena od imena kakve države ili kakvog predjela, npr. Raščlani od Rascia. Tada doista moraju ući u indeks geografskih pojmova, a istovremeno ćemo u predmetni indeks staviti natuknicu »Srbi«. Nije na odmet u takvom slučaju staviti u indeks geografskih pojmova i natuknicu »SRBIJA, v. RAŠČLANI«. Osim toga, ako je naziv neke zemlje skriven u parafrazi s imenom naroda, npr. »terra, quam Germani incolunt« (= »Germania«), treba ga iz te parafraze »izvući« i s dužnim komentarom uvrstiti na njegovo mjesto u geografski indeks, otprilike ovako: GERMANIA (= terra, quam Germani incolunt), današnja Njemačka, 123 Među geografske pojmove dolaze i nazivi ulica, trgova, gradskih rajona, posjeda, vinograda i si. Imena gradskih rajona, ulica i trgova smještaju se pod naziv dotičnog grada (tvore podrubrike u rubrici za taj grad). Slično kao kod indeksa ličnih imena, i u geografskom će se indeksu glavna natuknica za određeni grad, selo itd. formirati oko njegove standardne, službene ili današnje grafije. Izdavač će taj graf i j ski oblik utvr196