ARHIVSKI VJESNIK 10. (ZAGREB, 1967.)

Strana - 71

hapšene kmetove. Različitim formalnim prigovorima uspjeli su zatezati donošenje presude sve do 1579. Svih tih godina u njihovim su tamnicama sjedili kmetovi pohapšeni 1573. (neki su ondje i pomrli). Pitanje te parnice pokretano je uzaludno u nekoliko navrata i pred Saborom.

12 Golema je parnica ipak završena osudom Matije Keglevića. Ali to je bila samo formalna osuda, jer je kralj Rudolf unaprijed pripremio i odmah objavio njegovo pomilovanje.

13 Spisi parnice protiv braće Keglević sadržavaju dosta kontroverznih podataka i tvrdnji o pojedinim događajima 1573; na jedan način te događaje prikazuju predstavke Matije Keglevića, a na drugi predstavke varaždinskih plemića. U nekim se slučajevima čak i nakon posebnih analiza teško opredijeliti za jedno od tih mišljenja. Između tih kontroverznih prikaza događaja istaći ćemo samo neke. Matija Keglević je npr. u svojim predstavkama tvrdio da su pobunjeni kmetovi, poticani od Sekeljevih službenika, opljačkali i do temelja razorili njegovu kuriju Šabac kod Krapine.

14 Iz njegova se prikaza čini da su se oko te kurije vodile borbe i da su je ustanici zauzimali čak jurišem.

15 Sasvim su drugačije događaje oko te kurije prikazali varaždinski plemići u svojoj drugoj predstavci. Keglević se treba stidjeti — kažu oni — zbog tvrdnji o zauzimanju kurije Šabac. Kurija je ostala čitava; porušen je samo njen dotrajali krov, a u rušenju tog krova glavnu su riječ vodili upravo njegovi kmetovi. « Varaždinski plemići opovrgavaju također i Keglevićeve navode da je u buni pretrpio golemu štetu (oko 10.000 for.). Oni tvrde da su Keglevići iz straha pred bunom na vrijeme iz svoje kurije dali odvesti na sigurna mjesta sve vrednije stvari. Osobito je interesantno da varaždinski plemići nisu energično i opširno pobili glavnu Kegle vi će vu optužbu — njegovu tvrdnju da plemstvo te županije nije htjelo sudjelovati u gušenju bune i da su neki plemići svoje kmetove čak slali da se pridruže ustanicima.

16 Plemići su u vezi s time jedino dokazivali da se ni Keglević nije pridružio banskoj insurekciji i carskoj vojsci kad su ugušivali bunu. Naveli su da se Keglević u najkritičnijem momentu skrivao u šumi Bračak kod Zaboka i da je otuda izašao kad je već bio svladan »furor rustdcorum«. U akciju se uključio »post festum«, i to time što je pljačkao i palio kuće stubičkih kmetova. Cjelokupna građa te parnice inače opširno osvjetljava djelatnost braće Keglevića poslije ugušivanja seljačke bune. Iz nje se vidi da su Keglevići stvorili poseban odred od svojih službenika i kmetova za kažnjavanje sitnih plemića i njihovih kmetova u varaždinskoj županiji. Taj su odred predvodili Šimun Keglević i oficijali Blaž Černi, Damjan Slađojević zvani Večerin, Šimun Grešni i dr. Nasilja tog banderija započela su prvo nad Sekeljevim kmetovima 3 — 4 dana poslije svladavanja ustanka, a produžila su se sve do druge polovice travnja na posjedima plemića iz Zaboka i Gubaševa. U tim kaznenim akcijama Keglevići su pohapsili više kmetova koji su navodno bili aktivni u buni. »Signatura super damna ...« i istraga 12 S i š i ć, Hrvatski saborski spisi IV, str. 27, 39. " Arhiv Jugoslavenske akademije, Diplomata, XL

—105. 14 R a č k i, Starine VII, str. 311, 314. 15

Bro ml ej, n. dj., str. 259. 16 Rački, Starine VII, str. 309—311. 71