Tóth Péter: A lengyel királyi kancellária Libri Legationum sorozatának magyar vonatkozású iratai II. 1526-1541 (Miskolc, 2003)

Acta Tomiciana, X. kbtet, 235. s% 221—223. p. (Csak a Ferdindnd eibtt „privatim"' mondandb res^Ietet kb^li.) Addenda domino oratori ad serenissimum regem Ferdinandum Orator maiestatis regiae habebit procul dubio cum apud serenissimum regem Ferdinandum, tum etiam in Germania et ahbi multas exprobationes. Primum, quod nostri plerique apud serenissimum regem Joannem mihtarunt, deinde, quod ipsi domino regi Joanni sit apud nos receptus datus. Primum erit diluendum his veris et in regnis Christianis non insohtis rationibus. Homines videhcet in hoc regno hberos esse, hbere sibi dominum ehgere, neque ilhs a maiestate regia, nisi iure imperare posse. Fuisse ilhs semper hberum mihtare pro pecunia apud quoscumque vellent, praeterquam apud hostes patriae. Atque hanc hbertatem illos cum ab ahis nationibus Christianis, tum vero potissimum a Germanis didicisse, qui non solum ubique, quod volunt, sed etiam ad hostes dominorum suorum naturalium mihtatum proficiscunt, prout apud regem Galhae et ahos hostes caesareae maiestatis plurimi reperiuntur. In hac tamen hbertate maiestatem regiam et universum senatum regni Poloniae hoc constituisse commodandi et gratificandi studio serenissimo domino regi Ferdinando in hoc conventu generah novissimo, ut nullus deinceps possessionatus iret extra regnum militatum sub poena capitis et privatione bonorum omnium. Post quod edictum promulgatum nuhos alios ad regem Joannem profectos fuisse, quam eos, qui iam pridem apud illum conducti erant, et hi quidem pauci, nec perinde instructi, ut regi Joanni robur ahquod magnum addere potuissent. Quos et ahos Polonos si serenissimus rex Ferdinandus suo servitio dignatus esset, multo hbentius illos maiestati suae servituros fuisse. Secundum ita refeUendum erit, quod receptus datus sit regi Joanni in hoc regno duas ob causas. Primum, quod non videbatur officium Christiano regi dignum confugientem ad se vicinum et affinem suum in tanto eius casu et calamitate e regno suo expellere, quod neque fratercuh in monasteriis suis facerent. Deinde, quod hac occasione oblata, sperat maiestas regia se id, quod hactenus non potuit pro serenissimo rege Ferdinando, nunc commodius praestare posse, ut videhcet regno Hungariae pacifice et sublatis omnibus impedimentis potiri possit. Nam ubi adversarius eius ad Thurcos transfugisset, quos maiestas sua non ignorat accingere se se viribus omnibus ad regnum ipsum Hungariae occupandum. Quanta hinc difficultas serenissimo regi Ferdinando et toti reipubhcae Christianae pernicies sequi possit, neminem esse rationis compotem, qui non intelhgat, et praesertim sub ea fide et constantia Ungarorum erga reges suos, quam cum ahas semper, tum nunc potissimum abunde declararunt. Nunc maiestatem regiam commodandi causa, primum serenissimo regi Ferdinando, deinde toti reipubhcae Christianae hoc fecisse sub eo eventu, concessisse in primis receptum domino Joanni regi in regno suo ea lege, ut se quiete contineret et nichil hostile in ipso regno maiestatis suae adversus serenissimum regem Ferdinandum et regnum Ungariae mohretur. Deinde curaturam esse maiestatem regiam modis omnibus de hac differentia et bello toti reipublicae Christianae perniciosissimo extinguendo, idque quantum maxime fieri poterit, cum di-