Századok – 2023
2023 / 2. szám - TANULMÁNYOK - C. Tóth Norbert: A váradi Szent László királyról elnevezett társaskáptalan megalapítása
C. TÓTH NORBERT prothomartir. | prothomartir, etc. luramentum prestandum pro novo decano tacto Ewangelio 205 Ego .N. canonicus novi collegii iuro ad puritatem conscientie 1 mee per hec Sancta Ewangelia Dei, quod iura ecclesie nostre Sancti Stephani prothomartiris et [3.] novi collegii négocia cure et solicitudini mee206 iuxta tenorem presentis nostre constitutionis specialiter commissa fideliter207 et legaliter sine fraude pro posse exercebo, res et bona ad manus meas venientes domino preposito208 1 meo et dominis de capitulo sine fraude et dolo ac diminutione et ad iussa eiusdem domini prepositi et canonicorum presentabo, sic Deus me adiuvet et Beatus Stephanus prothomartir. 1 prothomartir, etc. [3.] In209 nomine Sancte et Individue 1 Trinitatis, Arnen. Humanum genus duobus regitur, naturali videlicet iure et moribus sive legibus, lex namque210 dicitur constitutio scripta, mos autem est consuetudo longa,211 et quia iuris precepto caveri novimus honeste vivere, alterum non ledere et ius suum unicuique reddere. Eapropter nos, reverendus in Christo pater et dominus frater [4.] Benedictus episcopus Trinopolitanensis ac canonicus et in pontificalibus vicarius ecclesie Waradiensis ac prepositus et canonicus novi collegii sive sepulchri Beatissimi regis Ladislai ac capituli ecclesie Beati Stephani prothomartiris de promontorio Waradiensis cupientes in unione et concordia perfecta dies nostros et labores nostros continuos, cum Dei adiutorio, quantum possumus transigere, ut et in propria nostra persona et in rebus tam ecclesie nostre predicte, quam in privatis nostris negociis tranquilla mente persistamus et a manu potentiori eas defendamus pro virili nostra. Constitutiones presentes, quibus regularissime vivamus et in iuribus nostris in alterutrum protegamur, unanimiter facere decrevimus, submittentes nos et bona nostra ac ecclesie nostre predicte [4.] auctoritati et singulari protectioni et defensioni ipsasque constitutiones nostras correctioni, emendationi atque reformationi reverendissimi [5.] in Christo patris et domini, domini Dominici episcopi ecclesie Waradiensis, domini scilicet et patroni atque auctoris dicti novi collegii et ecclesie nostre capitularis predicte gratiosissimi. Quequidem nostre constitutiones infrascriptis articulis de voluntate et consensu prefati domini fratris Benedicti episcopi prepositi nostri et nostra communi descripte sunt salvo iure addendi, mutandi, minuendi et corrigendi, prout temporis varietas exiget, nam statuta quandoque secundum varietates temporum imminentes transmutantur vel augmentantur aut diminuuntur ex causis novis rationalibus et urgentibus supervenientibus. Quequidem tamen212 cause rationabiles ipsi domino preposito nostro predicto vel successoribus eiusdem et nobis unanimiter videbuntur, eas quoque constitutiones nostras presentes vel in futurum iuxta conditionem temporis ex voluntate et annuentia reverendissimi [6.] domini episcopi Waradiensis pro tempore existentis describendas, dominus prepositus noster pro tempore constitutus atque quilibet ex nobis iuramento corporali ad Sancta Dei Ewangelia manibus nostris tacta approbare sit astrictus et obligatus secundum formam iuramenti presentibus insertam, [5.] ut eo fortius hee nostre constitutiones et statuta valitura sint et permaneant. Primus articulus Quod quatuor canonici ex nobis secundum creationem et senioratuum 1 senioratum ipsorum teneantur in ecclesia capitulari Sancti Stephani per tres 1 duos menses integros per se personaliter vel alium ex fratribus canonicis de voluntate domini prepositi nostri pro tempore constituti 205 A korábbi példányban a dékáni eskü szövege másik kézzel. 206 A korábbi példányban az egyidejűleg kihúzott „michi” fölé írva. 207 A korábbi példányban egyidejűleg a sor felett beszúrva. 208 A korábbi példányban előtte a sor végén kihúzva ugyanez a szó. 209 A korábbi példányban innen egy harmadik kézzel. A későbbi példányban a második kézzel. 210 Mindkét példányban „nanque” áll. 211 „Humanus [...] longa ” - Gratianus D. 1 d.a.c.l. {Aemilius Friedberg: Corpus Iuris Canonici. Pars prior. Decretum magistri Gratiani. Graz 1959. 1.) - Az azonosítást Somogyi Szilviának köszönöm. 212 A korábbi példányban a szó egyidejűleg sor felett beszúrva. 313
