Századok – 1899

Tárcza - Révész Kálmán: II. Rákóczy György halála napja 838

TÁKCZA. 839 Anno 1660. Neglecta est synodus generalis propter diram ac duram gentis ottomanicae dominationem, volens penitus prosternere et radicitus evellere strenuum Celsissimum Hungáriáé ac Transylvaniae Principem I). D. Georgium Rákóczi. Caesar enim turcarum. misso suo vezirio, Sejdi Amhat passa, cum copiis cataphractis ac catapultis, ut uspiam praedictum principem inveniat. unacum nomine funditus evellat, et omnia sua fortalitia auferat. Qui passa, postquam Körös fluvium transivisset, divertens ad hajdonicalia oppida, castra sua metatus est ad fluvium Hortobágy vocatum. Hinc ab ortu hajdones, illinc ab occasu turcae aliquot vicibus sese invicem tentantes, hajdones timoré circumsepti, a multitudine turcarum sub vesperam vigesimi quinti diei Április ad unum usque relinquentes oppida et omnia bona sua, aufugerunt. Yidens vezerius hostem suum propulsum, tutus et audax oppidum Szoboszló primum invadit, postea suos milites transmittens ad alia hajdonicalia oppida, ferro et igne devastavit et conflagravit. 27 Április castra sua posuit ad hortos Debrecinenses, penes lacum Tóth-szó (tóczó) vocatum. Quorsum evocatis civibus Debrecinensibus, minatus ipsis sanguineum ver .. . maximam exactionem imposuit ipsis, exigens quingentorum millium talerorum summam. quam non sint pares solvendo (így) tota civitas fide mediante coacta est exponere universas auri et argenti opes, cum fletu et planctu maximo. Expilatis igitur his bonis, 8 Maii movit castra sua versus Poczaj (Pocsaj) ; castellum illud adorsus, omnes populos inclusos gladio conficiens, capita virorum excoriavit, juvencas mulieres in captivitatem abstulit. Tentans etiam arcem Székelyhidianam, illinc amissis aliquot turcis, recto se itinere commisit versus Transylvaniam, et transiecto monte Meszes vocato, castra sua posuit penes Claudiopolim. Princeps praefatus Celss. D. D. Georgius Rákóczi castra metatus est ad agrum Gyaluiensem. Explorans magnum turcicum exercitum, consultât cum suis ducibus et capitaneis strenuis : num expectent turcam, vei vero sibi consulent fuga. Ad unum usque acclamant, ut pro Deo, regno et viduis hostem adoriantur. Miser princeps non audet aperire suum, quod nollet concertare cum hoste, quia sui paucitatem et turcarum multitudinem videt. Tamquam bonus et strenuus miles, nequaquam se substrahit, sed invocato nomine Jesu (Maii 22.) ipse primus evaginato gladio hostem adoritur, pugnat acriter, animat alios fortiter. Ex hostibus nonnullos gladio transfodit, nonnullos capite privat, nonnullos vero globulo transicit ; solus fortiter dimicat. Exercitus ipsius una pars ad montes fugit, altera pars vadum Keörös trajicit. Interea multitudo hostium strenuum principem circumdat, dispersis suis militi-55*