Bakos Katalin - Manicka Anna szerk.: Párbeszéd fekete-fehérben, Lengyel és magyar grafika 1918–1939 (MNG, Warszawa–Budapest, 2009)

III. KATALÓGUS - 1. VÁROS. TÖMEG. GÉP. A MODERNIZMUS ARCAI - - Expresszionizmusok: formisták és a poznani Bunt csoport Lengyelországban, aktivisták Magyarországon

- podtoga w szachownicę, zasłony w zygzaki, tak, że postać tytułowej bohaterki zlewa się z tłem. Można podejrzewać, że muzyka, do której tańczyła córka Herodiady, była bardzo głośna... Stefan Szmaj był człowiekiem wszechstronnym - z wykształcenia lekarzem okulistą. Podczas I wojny znalazł się najpierw w niemieckiej armii, a następnie służył w wojsku polskim jako lekarz. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Jego św. Sebastian, patron żołnierzy, był jak najbardziej na czasie w okresie I wojny światowej. Tragizm jego losu był porażający, tym bardziej, że święty sam wybrał swoją śmierć i mocą rozkazu wojskowego zmusił swoich żołnierzy, żeby do niego strzelali. Istotny wątek twórczości Szmaja stanowią autoportrety, musiał to być jeden z jego ulubionych tematów, ponieważ istnieje wiele wersji tego samego ujęcia. Oprócz tego podczas pobytu w Mińsku na Białorusi, w czasie wojny z bolszewikami, Szmaj stworzył cykl „Topole". Symbolika topoliosiki jest podobna do cyprysu, jest to drzewo rosnące w krainie cieni. Istnieje także legenda, ze krzyż Chrystusa był wykonany z drzewa topolowego i dlatego jego liście drżą na wietrze. Cykl ten nawiązuje więc do okrucieństwa wojny, do śmierci i przemijania. Mimo to jego wymowa jest stosunkowo optymistyczna - fakt, że Szmaj podjął ten temat, najprawdopodobniej wiązał się ze wspomnieniami z dzieciństwa artysty, spędzonego na wsi w Wielkopolsce. l/l. STANISŁAW KUBICKI (1889-1942) Wieża Babel (odb. z oryg. klocka w 1962), 1917 Pap., lin.; 23,7 x 24,8 cm Nr mw. Gr.W.1826 MNW 1/2. SÁNDOR BORTNYIK (1893-1976) Projekt plakatu wystawy „DZIŚ" [„MA"], 1918 Pap., lin; 17,9 x 12 cm Nr inw. G. 79.31 1/3. JERZY HULEWICZ (1886-1941) Krzyż (Krucyfiks), 1918 Pap., lin.; 24,9 x 24,3 cm Nr inw. Gr.W. 1956/2 MNW 1/4. JERZY HULEWICZ (1886-1941) II. do książki Juliusza Słowackiego, Genezis z ducha, 1918 Wyd. Ostoja, Poznań 1918, nr egz. 81/1000 Pap., drzew.; 32,5 x 25 cm Nr inw. Gr.W.7881/1-22 MNW 1/5. JAN WRONIECKI (1890-1948) Salome, 1918 Pap. w różowe nieregularne plamy, lin.; 17,5 x 10 cm Nr inw. Gr.W.6751 MNW 1/6. SÁNDOR BORTNYIK (1893-1976) Niosący sztandary, 1919 Pap., lin.; 17,3 x 14,8 cm Nr inw. G. 79.32 1/4 l/l