Marisia - Maros Megyei Múzeum Évkönyve 8. (1978)
Studii şi materiale - III. Etnografie
27 LUCRUL ClNEPII PE VALEA BEICII 61(7 Sint multe feluri de nävädituri, dupä numärul de it e in care se näväde$te. ln zona anuntatä am intilnit näväditurä in douä, in trei, in patru, in cinci, in ?apte, in nouä ite $i „in iti?oare“. Cél mai adesea se näväde§te in douä sau in patru ite. Fiecare näväditurä are mai multe variante al cäror nume este dat fie de numele „formei“ ce se realizeazä prin acel fei de näväditurä fie de anumite particularitäti de nävädit. Astfel, näväditul in douä ite are mai multe variante: „nevediturä oblä“ (sau „de pinzä“), „in lätunoi“ $i „in ituci“ (sau „in itisoare“). Pinza „oblä“ este näväditä astfei: 1, 2; 1, 2; 1, 2; $.a.m.d.31 Cea mai de seamä utilizare a pinzei tesute in näväditurä „oblä“ este confectionarea cämä$ilor, a poalelor $i a izmenelor; numai pe ea se poate coase „pe fir“. Näväditurä „in lätunoi“ (pl. XCVII a, b, c, d, e, f) este folositä in cazul fetelor §i a fundurilor de pernä, a fetelor de masä, a tindeelor de cui $. a. Acest fei de pinzä este mai rezistentä decit pinza „oblä“, „me fainä“ cäci lätunoii formeazä ni§te „riuri“ discrete pe pinzä. ln lätunoi se nävädeste astfei: Specificul näväditurilor in lätunoi constä in faptul cä se dau douä fire printr-un coclete al itului din spate apoi douä fire in cocletele urmätor al itului din fatä. ln spatä se dau eite douä fire in fiecare dinte. (Nu poate fi confundat cu näväditul „tät bun“: in acest caz se dau numai prin spatä eite douä fire intr-un dinte iar in ite se dä eite un fir in fiecare coclete). Näväditurile „oblä“ ?i „in lätunoi“ sint cele mai vechi nävädituri cunoscute in zonä. ln douä ite se nävädesc si „lipideele alese“: „cu lopätica“, „in ituci“ $i „cu drodu’“33. In cazul lipideelor alese „cu lopätica“, firele sint alese in spatele itelor, dupä cerinfele modelului. Firele alese sint „sus“, pe lopäticä iar firele „de pinzä“ rämin „jos“, nealese. Se näväde$te ca la pinza „oblä“, in spatä se dä „tät bun“. „Bobolocii“34 sint ale.?i pe tearä, in spa»> 1, 2, 3... Ifele, numärate incepind cu itul (1) dinspre sulul dinapoi pentru cä de la acesta se incepe näväditul. 33 Directia in care se näväde$te. 3* Dupä procedeul de ales, lipideele sint de trei feluri: a) „infundate“, alesul se face „cu degetele“, b) „cu lopätica“ si c) „cu drodul“, alesul fäcindu-se in cazul ultimelor douä cu ajutorul uneltei care §i dä numele procedeului respectiv. 34 Partea cea mai mica a unui ornament la textilele tesute.
