É. Apor (ed.): Codex Cumanicus. Ed. by Géza Kuun with a Prolegomena to the Codex Cumanicus by Lajos Ligeti. (Budapest Oriental Reprints, Ser. B 1.)
CODEX CUMANICUS
XII Hungaricum est, album notans ; quod dare ostendere possem, si ferret id institutum meum. Evanuit huius vocabuli usus, nec nisi in voce composita szár-lábií superest, quod de equis albos pedes habentibus hodieque usurpatur. DELISLIUS Sarchel illud Constantini urbi BIELOGROD adaptat ; ego malim BIELAWECZ substituere. Nitor autem auctoritate Nestoris, qui civitatem BIELAWECZ diserte Chazaris attribuii. Rubruquisium, Plancarpinum, Vincentium Bellovacensem, Bacconem, Haitonum legi ; hi tamen Cumanos, si quid mihi cernere datur, sollicite a Gazaris, hoc est Chazaris, distinguunt. Quae de lingua Cumanorum Hungarica disputas, elegantia sunt, miroque excogitata ingenio; mihi tamen non satisfaciunt. Diuersum enim Cumanorum fuisse sermonem a Hungarico, praeter Rogerium, alia quoque eius aetatis monumenta loquuntur. Possem omnino nubem testium proferre, qui uno ore Curnanos perhibent Tartaros Kipzacos fuisse, linguamque Cumanicam Tartaricae Dialectum ; certiori tamen utar argumento, planeque tali, quod vim afferai. Triennio abhinc incidi Venetiis in Bibliotheca S. Marci in Codicem Ms. in 4to, anno 1301 (sic!), si bene memini, exaratum, atque linguae Cumanicae Vocabularium, vocumque Cumanicarum Declinationes Coniugationesque tradentem. Ex indultu CI. Antonii Zanetti, Bibliothecae Praefecti, exscripsi ex eo codice vocabula bene multa, et aliqua Declinationum Coniugationumque Paradigmata, comperique, linguam Cumanicam a Hungarica, Slavonica, Germanica, caeterisque linguis Europaeis toto coelo diffei;e. At quoniam aduersaria ilia mea in Transilvania reliqui, specimen linguae Cumanicae ex meis aduersariis deponere nunc non possum. Opportune tamen accidit, ut a celeb. Kollario acciperem his diebus Orationem Dominicam veteris linguae cumanicae, sibi a viro quodam inter Cumanos spectatissimo submissam, prout ea in scholis Cumanicis hodieque memoriae caussa in diversis dialectis turcicis flavum signiticat (cf. hungaricum sárga). Quod ad formám kel , cf. mongolicum ger «domus», «familia», hungaricum hely «locus», turcicum „il" «regio». Editor.
