Waldstein, Francis – Kitabiel, Paul: DESCRIPTIONES ET ICONES PLANTARUM RARARIORUM HUNGARIAE VOL. 1. (1800)

XIX nariorum millia eruuntur quotannis. Nec parva eft vis Antimonii atque Cobalti, quae hinc in commercium ducitur. Et ab Arge 11 ti atque Auri divitiis hoc magis quam .quaecunque alia Europae regna celebratur. Nec defunt, quae recentiorum addidit induftria, Chromio fors, Uranio őr Wolframo demtis: Mag ne fi um quippe ad Felfö-Banyam őr in pluribus ferri fodinis (a) occurrit; Molybdenum ad Rima-ízombatrepertum eft (b); minera, prius fub nomine Scorli rubri nota, adRöcze (Revucza) in Comitatu Gömörienfi invenienda, primam detegendo Titanio praebuit materiem; Tellurium, argento dives, in minera ad Börföny in Comitatu Nagy -Hontenfi eruta, ipfi invenimus primi. Tam haec quam priora metalla, fi Aurum őr ferrum excipias, quae etiam fparfa occurruntin aréna (c), hic ut alibi reperiuntur autin venis'aut in ítratis. Illce, fiífuras feu hiatus faxorum replentes frequentiffimae funtin Porphyrio metallifero montium mediorum feptemtrionalis adgregati; nec defunt illi, qui promontorium danubiale, Matrenfe, őr Telkebanyenfe, montesque Nagy- banyenfes őr mediterraneos Danubio proximos magnam partém conftituit. Rariores funt in Arenario atque Granite, illi ad Felfö-Banyam őr in montibus Foghagymaíeníibus non procul Nagy - Banya (d); huic in monte alpino Kriván (e) őr ad Bafinium (f) nonnullae in funt. Strata vero aut inter diverfa duo faxorum genera intercedunt, quod in banaticis (g) Őr Rézbanyenfibus montibus ufuvenit; aut, quod frequentius eft, inter fchiítofos lapides depofita reperiuntur, velut pone Hodritz non procul Schemnitzio (h); ad Rhonitz, őr Alfo-Szlana in Comitatu Gömörienfi; atque in tractu fchiftoforum montium fcepufii obfervare eft; nec in ipfo Arenario defiderantur (i). d) A QUAE MlNERALES, Ad indolem cruftae interioris in hac aut illa parte telluris nofcendam plurimum faciunt aquae, quas vocant, minera les; ad has quippe formandas terrarum őr faxorum ftrata, per quae fluunt, principia contribuere, nullum eft dubium. Sunt vero in Hungaria adeo copiofae, ut eas hic a principiis őr qualitatibus in fenfus maximé incurrentibus in claífes diftribuere, őr fummatim tantum pertractare cogamur. 1) CALIDAE, quas novimus, omnes e montibus calcareis originem ducunt, őr pleraeque earum uberrimis fcaturiunt venis, funtque faepe fimul fulphureae aut calcareae. Huc pertinent; Pöfty énenfes fulphureae ad Vagum in Comitatu Nitrienfi, őr B aimocze n í es in eadem provincia fcaturientes; Trencfinienfes in Comitatu cognomine; őrStubnenfes in Thuroczienfi; Lutskenfes in Liptovienfi (k); Vichnyenfes feu Rofelinae, atque aliae ab his non procul prope Glashütten prorumpentes, in Barfienfi; Magnovaradinenfes feu epifcopales, őr his vici(a) In Comitatu Veí'zprimienfi ad Urkut Banyam non procul Nagy - Váfony eruebatur minera ferri copiofo Magnefio mixta, e qua eliquatum metallum fragile erat Sc vitrum fcindebat. (b) Born's Briefe. 5226. (c) Fiuvii Hungária: aurum cum aréna volventes funt: Danubius, Tibifcus cum plerisque Marmatiíe amnibus, Szamufius, Chryfius , Marufius, Temas, Nera, Pravus, Mura. (d) Esmark. L. c. p. 1,38. 142. (e) Fichtel. L. c. p. 12. (f) Fichtel. L. c. p. 5. (g) Esmark. L, c. p, 61. (h) Idem L. c. (i) Idem L. c. 51. (k) Ungar, Magaz. III, 34.