Waldstein, Francis – Kitabiel, Paul: DESCRIPTIONES ET ICONES PLANTARUM RARARIORUM HUNGARIAE VOL. 1. (1800)

XVII Sí folitarius monticulus , cui arx vetufta Huszt infidet , Porphyriorum generi potiífimum fuam materiem debent. Ad Felfö-Banyam tamen Arenarius occurrít, (a) Sí Foghagymáfenfes montes eodem conftant. (b) 6) In orientalibus montibus calcarius primas tenet: in omnibus certe collif bus , montieulis Sí altiílimis montibus, inde a planitie ad Magno-Varadinum incipien- do usque ad limites Tranfylvaniae pone Lunkáfzprie, atque hinc verfus Sí ultra Rézbányám fere tantum hoc lapidis genus vidimus, in humilioribus in marmor nobile compactum, in altioribus autem granulofum in vaftiífima ftrata dispofitum, hinc inde Ardefiae aut Porphyrio infidens. Atque ifta quidem de montibus Biharienfibus valent; an autem Aradienfes, quos tantum ad Soborfm verfus Tranfylvaniam infpeximus Sí calcareos eífe comperimus, omnes hujus indolis fint, nondutn novimus. 7) Quod de montibus orientalibus nunc retulimus, idem in genere etiam de banaticis valet: calcarius fcilicet in his pariter copia praeftat; is eniin non tantum occidentalem, eorum tractum, qui a Danubio verfus Bokfán extenditur, Sí euin, qui juxta hunc fluvium verfus Orfovam decurrit, verum etiam montes limitaneos in Vallachiam protenfos maxima parte conftituit. Sed, ut extenfio horum montium major eít quam priorum, ita etiam major faxorum diverfitas in iisdem obtinet: nam praeter Porphyrium metalliferum, qui in fodinis bmaticis Calcario plerumque fubíternitur, Gneiffum micaceum frequens occurrít ad pedes montium Sí in vallibus pluribus videndum, ac Verfetzenfes montes paene totos formáns. Nec Arenarius atque Ardefia defiderantur : ille quippe inter Domán őíReficza, ad Steyerdorf, Dalbofetz, Botleven, Pernik, Jablanicza, Sí in monte Gablonifte; hic inter Oraviczam Sí Steyerdorf, in valle Kamenyicza pone Szafzkam, ad rivum Bucfáva infraSztáncfilovam montem, ad Mehadiam atque ad thermas Herculis obfervatur. Granitem ipíi tantum fupra mox nominatas thermas ad Csernam vidimus ; fed idem etiam montes altiflímos Banatus componere dicitur (c). Bafaltem ad cataractam Begae firmandam adhibitum e montibus ad Sánovetz fitis advectum fuiffe intelleximus. 8) Montes occidentales , quod materiem eos componentem adtinet, omnium minimé noscimus. Quantum inde reminifcimur , ii, qui inde a Layta fluvio juxta limitem Auftriae producti pone Fraknó altius exfurgunt , Gneifso micaceo conflant, quod etiam , fed decompofitum, pone Wandorf non procul Sopronio circum Lithanthraces obfervatur (d). Unde probabile fit, etiam reliquos montes Comitatus Sopronienfis, qui caeterum verfus Peifonem colles calcareos habet, magnam parteni e dicto faxi genere coaluiífe. 9) In montium mediterraneorum tractu Calcarius ferioris generationis, fcilicet Stratarius, dominiutn habet, in Comaromienfi Comitatu ad Tatam, őr in Vefzprimienfi ad Szűcs alibique in Marmor nobile induratus. Sed interferitur aut imponitur ei etiam pluribus in locis Arenarius varii grani: velut Strigonii, ad Weindorf, Üröm, Budám, Vörös-Berény, Alsó-Ors, Badatfon-Tomay, atque Kefzthely; Sí altiores hujus catenae montes inter Strigonium Sí St. Andreám e Porphyrio metallifero potiífimum coaluerunt, cui in latere meridionali calcarius incumbit, in feptemtrionali vero frag 111 entarius diverfse indolis adponitur. (a) Esraark I. c. 13g. (bj Idem 1. c. 124. (c) Es mark I. c. 57. moules hos e rclatioue, non ex própria expetiéntia nominat, (d) Townfon 1. c. jo. e