Levéltári Közlemények, 83. (2013)
Forrásközlések - Kruppa Tamás: Thurzó Kristóf és az ellenreformáció. Egy lutheránus arisztokrata katolizálása, majd hitehagyása a 17. század elején
Forrásközlések praeposituram ad arcem possederit, sed etiam contulerit, archiepiscopo approbante, uti testantur diversae literae collationales ipsorum, utpote Georgii de Mekche,b item Joanni Horwathc qui adhuc vixit tempore divi Ferdinandi per archiepiscopum confirmatae/ Quem usum, ipse et haeredes sui, in illa libertate pacifico continuaverunt. Eo usque, quo Ferdinandus imperator non tantum arcem ipsius Joannis comitis spectabili et magnifico domino quondam Alexio Thurzo contulit, cum clausula et conditione libertatis supra declarata, et per consequens cum ea libertate qua comes Joannes habuit et possedit, uti iam praemissum est. Sed etiam episcopatum Nitriensem jure haereditario, ut in suo testamento dominus Alexius de eo testatus est et disposuit, qui, vigore illius clausula cum suis successoribus usque in hunc diem ita quoque continuavit, ut quandocunque aliquis praepositorum mortuus est, tunc praepositura ad arcem Scepusiensem possessa est, quousque alius praepositus electus fuit, tam Ferdinando imperatore quam Maximiliano consentientibus et non contradicentibus. De quo extant viva testimonia quam plurima. Et ut hac in parte suae serenitati etiam satisfiat et nudis verbis non credatur, fecimus judicialiter aliquot illorum juridice exanimare circiter 43. Ex his constat manifeste ultra centum annos hanc arcem ea libertate gavisam essse, fortassis ex eo, quod praepositura fundationem habeat ab arce, cum pauca vel nulla alia bona habeat, quam quae ab arce sunt collata. Cumque ex literis familiae de Zapolya collationibus per archiepiscopos approbatis, manifeste constet, ipsos ea fuisse libertate penes arcem Scepusiensem gavisos, et sua sacra caesarea et regia maiestas Ferdinandus ita specialiter contulerit spectabili ac magnifico domino Alexio Thurzo arcem Scepusiensem, nempe cum illis libertatibus, quibus Zapoliae familia usae fuerunt, nihil sibi in literis suis donationalibus specialiter reservando, sed continue ab anno 1527 nunquam contradicendo, per hocque approbando cum aliquando praepositura per unum annum, aliquando per annum cum dimidio, aliquando per duos annos vacabat, uti post resignationem Joannis Horwath post mortem Laurentii cum Wernerus administrator proventuum regiorum, praeposituram occuparet, per Ferdinandum imperatorem, iterum domini Andreae Báthory possessori arcis restituta est. Item post Stanislaum, item Blasium, item Petrum Paulinum et Bornemizzam nunc defunctum, quemadmodum in camera aulica videre licet suas maiestates nullum unquam proventum ex hac praepositura percepisse. Constat quoque ex literis et testimoniis, hanc arcem Scepusiensem usum pacificum continuasse, ita quod iam bis praescriptio intervenit, nempre anni circiter centum. Praescriptio autem in bonis ecclesiasticis currit in quadraginta annos. Ad usum vero continuantum, ut quis extra juridicum processum ejici non possit unus tantum annus requiritur, uti extat domini locumtenentis et consiliariorum apud Cameram consilium in eadem successione in bonis ad hanc praeposituram pertinentibus apud Magochium habitur: quare extra juridicum processum nullo modo ejici potuimus. Quare rogamus Generosas et Egregias Dominationes Vestras velint ita suam serenitatem informare, quod nos in nostra libertate defenderet, quemadmodum sacra caesarea et regia maiestas se facturam regnicolis juramento se obstrixit, ac nos in integrum restituat et praeposituram nobisf resignet, uti per divum Ferdinandum imperatorem factum est antea, usque ad tempus generalis dietae, vel alicujus concordiae, vel electionis novi praepositi, cum non tantum usum unius anni continuaverimus, sed praescriptio intervenerit, a quo ita simpliciter contra statuta regni ejici non potuimus. Ne cogamur sub generali regnicolarum diaeta conqueri. Nam quo ad nominationem et electionem praepositi, et aliis bonis et proventibus libenter concordabimus. Ante annos circiter decem accidit, quod camera colligendo ex decretis nonnullis articulis qui in favorem ipsorum faciebant, ad quorum postea informationes multae viduae et puppilli oppressi sunt, et jura et libertates nostrae labefactatae. Sed quid inde evenit Generosis ac Egregiis Dominationibus Vestris bene constat nempe, non aliud, quam quod cum magno dedecore sub generali regnicolarum diaeta restituere 304
