Katolikus Főgimnázium, Kolozsvár, 1906
28 et pagos, ac fundos vacuos occuparunt, seque Hungaris, et Saxo- nibus, in quorum terris habitare volebant, subjecerunt.1 Ita gens Valachica non poterat haberi velut Natio constans, et status publici partém efficiens, adeoque nec in Comitiis, nec in contributione nec in aliis negotiis totam pátriám concernentibus, peculiaris ejus ratio habita est. §. 36. Retinuerunt hanc ultro, citroque migrandi consvetudi- nem Valachi diutissime, et eos adhuc Saeculo decimo septimo ex Transalpina in Transilvaniam diversis temporibus intrasse, articulis comitiorum docemur. In Comitiis Fogarasiensibus anno 1666. statuitur, ut Valachis ex Transalpina huc advenientibus, et circa Tövis considentibus, fnndi qnos occupaverunt adiman- tur, si fundorum Domini fuerint reperti. Praecipitur etiam, ut peregrinos hospitio recipiant, quia et regnum ipsos hospitio re- cepit. In articulis Anni 1665. sermo est, de illatis per Popas Va- lachicos in Transilvaniam incommodis. In articulis Anni 1600. Lex lata est de Popis Valachicis ex alio regno intrantibus, ut ii ad Magistratus Comitatuum, vel Sedium pro examine deducantur. In articulis Anni 1628. et 1630. agitur de Valachis, et Ruthenis advenis, et per regnum oberrantibus. Neque in hoc genere ullum discrimen ponitur inter Ruthenos, et Valachos. §. 37. Recte igitur in Legibus patriis Valachi dicuntur ad- venae, et toleraţi, quia quamvis inde a Saeculo nono quidam eorum Transilvaniam incoluerint; adversis tarnen temporibus rece- dentes, instar peregrinorum redierunt. Hinc factum est, quod Valachi nunquam in Transilvania terram quampiam ita possederint; ut de ea dici potuisset: haec est terra Valachica. Sed neque gens ipsa Valachica Transilvaniam, pátriám suam unquam esse putavit: ideoque in tota sua Lingva non habet vocem proprie Valachicam, qua Transilvaniam vulgo nominet, sed vocat Ardalu, Erclelyaszke, ab Hungarica voce Erdély, et sic satis profitetur, se in patria hac advenam esse. §. 38. Huc accedit, quod illi, qui ex genere Valachica nobili- tatem consecuti sunt; regno Transilvaniae incorporaţi fuerint,2 seque Hungaros haberi, dicique voluerint: quae consvetudo ad nostram usque aetatem observata, validissimum argumentum sup- peditat, quo probatur gentem Valachicam ex obscura sua condi1 Idem apud CI. Mich. Lebrecht in Principibus Transilvaniae p. 84. 2 Comitia Ann. 1678. I-a Octobr.
