Linzbauer, Franciscus Xav.: Codex Sanitario-Medicinalis Hungariae 2 (Budae, 1852)
Regimen Mariae Theresiae imperatricis et regis
269 Vigesimo primo : Ne propter illocatam militiam caristia aliqua introducatur , sed potius omnis cura eo directa sit, ut miles competente sibi obvenientia subsistere, ac ideo panem, carnem, vinum, cerevisiam , et reliqua omnis generis victualia, ac indigentias in bona qualitate, aequo, et usitato forensi pretio in quarteriorum locis obtinere valeat. Articulus VI. De eo, quod circa transennas, et itineraria observandum. Trigesimo tertio: Pedestres copiae iter,in quantum possibile,non ultra duo milliaria, equestres vero tribus ordinariis germanicis milliaribus, duos respectu pedestrium, et tres respectu equestrium per continuos dies prosequi debent, tertia, et respective quarta die quieti concessa, nisi major necessitas iter accelerandum urgeret. Articulus VII. De e t a p p i s. Trigesimo quarto : Quaevis juxta restrictum panis pedem assignanda ordinaria etappalis portio in duabus libris panis, et una libra carnis consistat. Articulus VIII. De praejuncturis. Trigesimo quinto: . . . Et quidem pro singulo curru 4 equis, vel bobus praejuncto (quorum ordinarie pro quolibet statu legionis duo, pro una centuria pedestri itidem duo, pro una centuria equestri unus, et pro tironibus, et commendatis numero centum vel infra, quoqe unus competunt) ad unam stationem ab uno motu, sive itinere, vulgo marche dicto, per pedestrem, vel equestrem militiam aliquo dispositam conficiendam, tum pro casu, quo una cum itinerante militia amictus militares, arma et munitiones, cum etiam, si i n fi r m i, vel commendati mediantibus vecturis et praejuncturis promovendi, nulla habita ponderis, vel numeri militum ratione, ita tamen, ne tales currus ultra modum excessive onerentur, quadraginta octo cruciferi in proximo bimestrali computu conformiter ad de- et assignationem commissarialem conjunctim formandam et extradandam, et in eodem computu cum apochis exhibendam, acceptari debeant. Articulus IX. De laboribus gratuitis. Quadragesimo secundo: Hinc amodo imposterum commendantes, horumque subalterni, aut quicunque alii nullo sub titulo et praetextu labores, sive currules, sive vero manuales pro privata sua necessitate et usu, purgandisque praesidiis, et advehenda aqua (nisi in illis praesidiis, ubi Magistratus reperirentur, quibus curam munditiei et sufficientis aquae habere per se incumberet) praetendere et exigere ausint. Articulus X. De restrictione et punitione excessuum. Quinquagesimo: Contingere posset, quod transeunti, vel etiam quarterisanti militiae, aut officialibus, vel e converso incolis casu insperato damni quidquam eveniret, tunc congruam et adequatam desuper reparationem, seu satisfactionem non via facti, neque praeterita instantia, verum comperta culpabilitatis veritate coram competenti praetensae rei judice, qui tamen celerem et aequam justitiam, in casibus praesertim moram non ferentibus, administrare, ac praecipue, si militem vel incolam praemeditate occidi contingeret, contra reos juxta justitiae rigorem criminaliter procedere tenebitur, exposcere nec secus licitum sit. Quod si vero ad verberationes et dehonestationes ab una, vel altera parte deventum fuerit, pro qualitate excessus, vel injuriae debita dabitur satisfactio, et infligetur poena facto , et legibus conformis, hoc addito, ut in casu verberationum et vulnerationum tam miles excedens, quam rusticus militem verberans aut vulnerans , pro gravitate delicti luat in corpore, nec ullatenus in pecunia mulctari possint, praeterquam quod in casu vulnerationis chirurgo, et miles et rusticus qui videlicet excesserit, satisfacere obligetur, officiales autem, cum in corpore puniri non possint, punientur juxta articulos militares, chirurgo tamen hi quoque satisfacere obligabuntur, quod si vero miles, aut officialis mutilaverit rusticum , casu in tali rigorosum in conformitate articulorum militarium subibit judicium et poenam; rusticus autem in casu simili juxta leges patrias punietur, da-
