Kalocsai Főegyházmegyei Körlevelek, 1891

Index

— 79 — VENERABILIBVS FRATR1BVS PATRIARCHIS PRIMATIBVS ARCHIEPISCOPIS ET EPISCOPIS YNIVERSIS CATHOLICI ORBIS GRATIAM ET COMMVNIONEM CVM APOSTOLICA SEDE HABENTIBVS. LEO PP. XIII. YENERABILES FRATRES SALVTEM ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM. Rerum novarum semel excitata cupidine, qnae din quidem commovet civitates, illud erat cönsecuturum ut commutationum studia a rationibus politicis in oeconomicarum cognatum genus aliquando defluerent. — Revera nova industriae incrementa novisque euntes itineribus artes : mutatae dominorum et mercenariorum rationes mutuae : divitiarum in exiguo numero affluentia, in multitudine inopia : opificum cum de se coníidentia maior, tum inter se necessitudo coniunctior, praeterea versi in deteriora móres, effecere, ut certamen erumperet. In quo quanta rerum momenta vertantur, ex hoc apparet, quod animos habét acri expectatione suspensos : idemque ingenia exercet doctorum, concilia prudentuin, conciones populi legumlatorum iudicium, consilia principum, ut iam caussa nulla reperiatur tanta, quae teneat hominum studia vehementius. — Itaque, proposita Nobis Ecclesiae caussa et salute communi, quod alias consuevimus, Venerabiles Fratres, datis ad vos Litteris de imperio politico, de libertate humana, de civitatum constitutione christiana, aliisque non dissimili genere, quae ad refutandas opinionum fallacias opportuna videbantur, idem nunc faciendum de conditione opificum iisdem de caussis duximus — Genus hoc argumenti non semel iam per occasionem attigirnus ; in his tamen litteris totam data opera tractare quaestionem apostolici muneris conscientia monet, ut principia emineant, quorum ope, uti veritas atque aequitas postulant, dimicatio dirimatur. Caussa est ad expediendum difíicilis, nec vacua periculo. Arduurn siquidem metin inra et offlcia, (juibus locupletes et proletarios, eos qui rem, et eos qui operám conferant, inter se oportet. contineri. Periculosa vero contentio, quippe quae ab hominibus turbulentis et cal'idis ad pervertendum iudicium veri concitandainque seditiose multitudinem passim detorquetur. Utcumque sit, pláne videmus, quod consentiunt universi. inflmae sortis hominibus celeriter esse atque opportune consulendum, cum pars max<ma in misera calamitosaque fortuna indigne versentur. Nam veteribus artificum collegiis superiore saeculo deletis, nulloque in eorum locum suífecto praesidio, cum ipsa instituta legesque publicae avitam religionem exuissent, sensim factum est ut opifices inbumanitati dominorum effrenataeque competitorum cupiditati solitarios atque indefensos tempus tradiderit. — Malum auxit usuva vorax, quae non semel Ecclesiae iudicio damnata, tamen ab hominibus avidis et quaestuosis per aliam speciem exercetur eadem : huc accedunt et conductio operum et rerum omnium coinmercia fere in paucorum redacta potestatem, ita ut opulenti ac praedivites perpauci prope servile iugum infínitae proletariorum multitudini imposuerint. Ad huius sanationem mali Socialistae quidem, sollicitatá egentium in locupletes LITT. CIRC. 1891. 21 Nr. 1395. Litterae encyclieae Leonis PP. XIII. de eonditione opificum.