A Győri Püspökség Körlevelei, 1908
Tartalomjegyzék
95 Litteris circularibus repetitis vicibus satis cautum est, ut pro dispensationibus matrimonialibus impetrandis haud rite compositi libelli non exhibeantur. Nihilominus identidem evenit, ut pro supplendis defectibus recursuum, ulterioribus sciscitationibus — officio dioecesano haud minus quam parochiali molestis — opus sit. Itaque e re fore duxi ejusmodi defectus hic publice pertractare. i. Causas canonicas parochus ipse clare exponere debet, nec factis quibusdam dubiis allusionibus rem opinioni seu suspicioni Ordinarii relinquere. Quodsi quam cusam canonicam certo affirmare ipse parochus non audet, sed illam per ambages quodammodo indigitat: quo iure expectet, ut in tali casu Ordinarius, qui in impedimentis dirimentibus absque sufficienti causa canonica valide dispensare non potest, conscientiam dispensatione invalida oneret? Exemplis quibusdam rem illustrabo. Petitur dispensatio in secundo aequali consanguinitatis gradu et pro causa dispensandi adfertur hoc; »Oratores jam in foro civili pro obtinenda simili dispensatione omnem lapidem moverunt.« At -nec haec ita simpliciter dicta sufficiunt. Parochus quidem putaverit Ordinarium ex his verbis satis intellexisse periculum matrimonii mere civilis subesse; quum tamen Ordinarius potius debeat praesumere oratores, ut ut jam — haud recte quidem — in foro civili rem componere inceperint, nequaquam tamen paratos esse, dispensatione ecclesiastica denegata, in solo matrimonio civili permanere. Itaque parochi est supra citatis verbis pro re nata clare adjicere haec vel similia : »et oratores adeo fragiles sunt, ut merito timendum sit, ne denegata dispensatione, matrimonium mere civile contrahant.« Aliquis pro unica causa dispensandi hoc protulit : »Quum oratori virtutes defunctae uxoris apprime notae sint: persuasum habet fore ut cum sorore defunctae uxoris aeque beatam ducat vitam.« — Valeat quidem haec causa pro oratore, cur hanc mulierem affinem potius quam aliam ducere optet; sed Ordinarium non desideria nubentium, sed causae canonicae moveant oportet. Et haec quidem de causis canonicis clare et non ambigue proferendis dixisse sufficiat. Quum vero hic de causis canonicis sermo incidit, in memoriam DD. Parochis revoco, ejusmodi causas a potiori oratricem respicere. Ecclesia nempe id optat, ut quaevis honesta puella, — nisi ad statum virginalem semet vocatam sentiat — paris conditionis virum obtineat. Quum autem ex ipsa rei natura pateat hoc respectu conditionem viri multo favorabiliorem esse quam mulieris, suapte sequitur ecclesiam in dispensationibus concedendis potius oratrici quam oratori favere. Nihil ergo passim, vel admodum parum valent argumenta ex adjunctis viri petita, v. gr. quod sit pauper, deformis, prolibus gravatus et quae sunt similia; quum experientia constet virum utut ejusmodi defectibus laborantem in invenienda uxore vix unquam frustra quaerere. Possunt certe quandoque etiam ex adjunctis viri causae coadjuvantes adduci, quando nempe sola causa canonica minus sufficiens in casu videtur, de regula tamen oratricis conditio attendenda est; nisi ipsum bonum commune, v. gr. evitatio, aut cessatio scandali, incestuosi concubinatus, matrimonii mere civilis etc. dispensationem suadeat. Quod superest, DD. Parochos monitos esse volo, S. Sedem Apostolicam, si de dispensatione in secundo aequali consanguinitatis gradu agatur, periculo matrimonii mere civilis, ut unicä causa, passim contentam non esse, sed in hujusmodi casibus identidem respondisse: »coadjuventur aliae causae « Meminerint igitur Domini Parochi in recursibus pro dispensatione in tam propinquo consanguinitatis gradu, alias etiam praeter periculum matrimonii mere civilis, causas, coadjuvantes, etiamsi non stricte canonicas, proferre. Nam gratia dispensationis, praecipue in tam magni momenti impedimento, minime digni sunt illi, qui denegata dispensatione, in matrimonio mere civili vivere parati sint. Nr. 3241. De recursibus dispen- sationalibus rite exarandis.
