Bél Mátyás: Buda város leírása 2. A török Buda (Budapest, 1990)
Tartalomjegyzék
SECT. I. HISTORIAE VRBIS BVDENSIS PERIOD. IL 319 Tofi ait ad procer ei, ( inquit ) gem o fortißima bello, Vnquam cui fimilis toto vix exßitit orbe : ffia toties nofins viSlrix occurrent armis. Laudo fidem vefiram, (fi confiant ia peclora bellu, Nulla cruentati quod vos fafiidia, tanto Tempore compulerint, hofii fer utre fuperbo. Nimirum, deferbcfcentc ira, mitius, cum iis locutum fuiflc, apud Bethlenivm, legas. Tandem, quum regina, viros, de marito fuo, de ic , de pupillo, & nuper admodum, de vrbe, egregie meritos, iuppliciter , per Rafihenem , Solymanni generum , repeteret, comiter refpondet : Non ita fe fidem humanitatemque omnem exuifie, vt regina proceres , fua creditos fidei-, per iniuriam contumeliamque , detinere velit ; fed cum videat, Germanos, (fi regina infidi ari i (fi puero, ad- hibuijfe tantisper in confilium, vt cum purpuratis futs, in commune confiderent , resque pupilli, extra periculi metum , fe moderatore , collocarent. His didlis, dimifit optimates, Valentino Tör ók io , iècum primo, in cuftodia demum, retento. Varia hinc confilia, tyranno iug- gerebantur a fuis. Iahioglis, enim vero, Belgrádi præfedlus, compendio vtendum exiftimans, reginam ad patrem, in Poloniam ablegandam-, puerum abducendum Conflantinopolim, initiandum ritibus Ma- homedanis i proceres, Hungáriáé quibus ferocior eflet fpiritus, cum arcibus fuis, eliminandos , delendosquc funditus -, Buda, praefcdlum dandum e purpuratis, non tam acrem, quam moderatum, qui gentem, impatientem iugi, ferendo ei, condocefaceret i denique, Hungáriám vniucriàm, in prouinciae formam redigendam efle , magna & am153 portarum aditus, fubito occupant. Vt portas infeiTas vidit lanitfcha- rorum praefc&us , vrbem obequitans, per praeconem, publice icue- reque edicit : Soljmannum velle 'tubereque, vt dues, vniuerfim omnes, arma, nihil cunBati ponant; adtbus fe fuis pacati contineant ; contraire au fi, vita mulBentur (fi opibus. Ergo, ne hifcere quidem aufa multitudo vrbica, arma ponit, neque iam de libertate, fed de ia- lute, curam fufeipit. Ad eum modum, metu perculfa , vrbem, decem circiter Ianitfcharorum millia, palam, & fimilia triumphabundis, intrant, atque hofpitia, per ciuicas aedes, decuriatim capiunt. Tunc vero demum tyrannus, cum pacata intus cognouiflet omnia, puerum regulum , eodem, quo aduectus fuerat carpento , ad matrem rcuc- hendum curata Georgio Monacho, Fetrouitzio, Török io , Verboczio, atque Bat[yánio , apud fe detentis. Conuocato .dein purpuratorum comitio, confiliorum, defur.&o regi, ab iis datorum, rationes ic~ uere exigit i fed nec criminationibus ic abftinct, quod permiierint Io- hannem, de regno, cum Ferdinando tranfigerc, pangereque cum eo foedus: ex cuius rationibus, arma aduerfum ic , a quo regnum acceperit, tenebatur fumere. Collaudatos, contra ea, aSoljmanno, proceres , Poeta memorat : Sólymait* ni editi um vrbe occupatu remittitur ad reginam infant ; non item ftoteres : repetit eot Ifabella : Solymanni refpou- fum» Valentini Tot ok eu Ilodia ; purpuratorum fug- peptones, de perdenda Hinga- ria :
