Beke Margit: Pázmány Péter egyházlátogatási jegyzőkönyvei 1616-1637 - Strigonium Antiquum 3. (Budapest, 1994)
VI. Archidiaconatus Posoniensis
STRIGONIUM ANTIQUUM 3. parentibus mittantur. Eadem ratio est bubulcorum, et similium, qui vix aliquando templa frequentant, iussi fieri, quod fieri potest. Ritus Romanus, quemadmodum in Synodo sancitum, ab omnibus observatur, per pauci tamen quidam Parochi Evangelia in Concionibus more veterj praelegunt, quod in posterum cavebunt. Blasphemiam in Spiritum Sanctum non modo Ungari, sed etiam sclavi verbo Ungarico usurpant: gravissime prohibui, et ejusmodi puniendos mandavi. Edocui etiam gravi sermone plebem, Sacerdotes legitimas uxores habere non posse, nec prolem nisi spuriam: itaque: itaque neminem filias aut consanguineas, illis matrimonio tradere, imo Officiales ac Judices, non solum ex pago, verum etiam ex ipsa Parochia eiusmodi scorta expellere debere. Aeditui quot annis rationes de proventibus Templi, coram Judice et iuratis reddere consueverunt: ubi Parochus non solebat adesse, commisi ut in posterum semper adsit, et attendat. Non nullis locis ad Salutationem Angelicam mane tantum, et vesperi, signum campana edebatur: in iunxi ut meridie idem fiat, quod etiam Lutheran] communiter facticant, licet Salutationem Angelicam non appellent: ac Calvinistae vesperi tantum campana pulsant. Offertoria tam Catholici quam Lutherani ter in anno peragunt, die natali Christi, Paschae et Pentecostes, Catholici etiam in Dedicatione Ecclesiarum: Calvinistae nunquam. Ubique autem Offertorium, duas partes Parochus, tertiam Lu- dimagister obtinet. In sacculum quid quid sponte oblatum colligitur templo cedit, (de477 transmontanarum Puellarum excessivo more vendi) Ultra montes, ac submontibus apud Sclavos pessimus in oleverat mos, in quo libet enim pago conducebatur hospitium, ubi per hyemem, puellae illius loci diebus pro festis vesperi conveniebant ad nendum, filaque ducenda: accurebant vero eodem adolescentes, et multam noctem colloquiis saltu, comessatione, amoribus, et interdum ipso scelere complebant. Hic conventus graviter interdictus, Dei benignitate abolebitur. Quia vero, ut diximus, etiam Lutherano- rum et Calvinistarum Ecclesias lustravimus, ne te fugiat, Lutheranis superintendentem, velut Episcopum versari in Cheite Comitatu Trenchinien- si: hunc in Contubernio, quam nos Synodum vocamus, eligere Seniores, quorum alter Posonij Germanus pro Germanis Praedicantibus: alter in Sopornij (est pagus cis flumen Vagum) Sclavis et Ungaris. Calvinistis autem est Episcopus (ita enim ipsi appellant) in Halászij Comitatu Mossoniensi ditionis Ovariensis, cuius senior degit Samariae, et Calvinianis Praedicantibus praesidet: estque Seniorum duntaxat, tam Lutheranorum, quam Calvinianorum munus, Ecclesias suas visitare; qui etiam Cathedraticum exigunt, quod non communitas, sed ipsimet Praedicantes, prompto animo in singulos annos ipsis persolvunt. Coeterum, tota Visitationis methodus, ut ego quidem existimo triplici serie continetur: primo, quae ad Templum, deinde ad Parochum, postremum ad plebem pertinent, quam nos etiam viam, ac rationem sequemur: ad licet omnia quae gessimus, literis mandari nequeant, dabimus tamen operam ne quid 477 Más kéz írása a margón a vendi szóig. 174
